Shloka 14
उपवासफलात्मकविधिः — Upavāsa as Yajña-Equivalent Merit
Angiras Teaching
पज्चम्यां वापि षष्ठ्यां च पौर्णमास्यां च भारत । उपोष्य एकभक्तेन नियतात्मा जितेन्द्रिय:,भारत! यदि मनुष्य पंचमी, षष्ठी और पूर्णिमाके दिन अपने मन और इन्द्रियोंको काबूमें रखकर एक वक्त भोजन करके दूसरे वक्त उपवास करे तो वह क्षमावान्, रूपवान् और विद्वान होता है। वह बुद्धिमान् पुरुष कभी संतानहीन या दरिद्र नहीं होता
pañcamyāṃ vāpi ṣaṣṭhyāṃ ca paurṇamāsyāṃ ca bhārata | upoṣya ekabhaktena niyatātmā jitendriyaḥ ||
അംഗിരസ് പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാരത! പഞ്ചമി, ഷഷ്ഠി, പൗർണ്ണമി ദിവസങ്ങളിൽ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ (മറ്റൊരു നേരം ഉപവാസം പാലിക്കുന്നവൻ) ക്ഷമാശീലനും രൂപസമ്പന്നനും ശ്രുതിമാനുമായിത്തീരും. അത്തരം പ്രാജ്ഞൻ ഒരിക്കലും സന്താനഹീനനോ ദരിദ്രനോ ആകുകയില്ല.
अंगियरा उवाच
Educational Q&A
Regular, disciplined fasting on specific lunar days—paired with restraint of mind and senses and the ekabhakta practice (one meal)—is presented as a dharmic austerity that cultivates virtues (especially forgiveness) and supports well-being, learning, and stability in household life.
In Anuśāsana Parva’s instruction on dharma and observances, the sage Aṅgiras addresses “Bhārata” and recommends a vrata: fasting on pañcamī, ṣaṣṭhī, and paurṇamāsī with self-control, describing the ethical and worldly fruits attributed to this practice.