Shloka 39
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
(अमावास्यामृते नित्यं दंतधावनमाचरेत् । इतिहासपुराणानि दान वेदं च नित्यश: ।। गायत्रीमनन नित्य॑ कुर्यात् संध्यां समाहित: ।) अमावास्याके सिवा प्रतिदिन दन्तधावन करना चाहिये। इतिहास, पुराणोंका पाठ, वेदोंका स्वाध्याय, दान, एकाग्रचित्त होकर संध्योपासना और गायत्रीमंत्रका जप--ये सब कर्म नित्य करने चाहिये ।। कृत्वा मूत्रपुरीषे तु रथ्यामाक्रम्य वा पुन: । पादप्रक्षालनं कुर्यात् स्वाध्याये भोजने तथा,मल-मूत्र त्यागने और रास्ता चलनेके बाद तथा स्वाध्याय और भोजन करनेके पहले पैर धो लेने चाहिये
Bhīṣma uvāca: amāvāsyām ṛte nityaṃ dantadhāvanam ācaret | itihāsapurāṇāni dānaṃ vedaṃ ca nityaśaḥ || gāyatrīmananaṃ nityaṃ kuryāt sandhyāṃ samāhitaḥ | kṛtvā mūtrapurīṣe tu rathyām ākramya vā punaḥ | pādaprakṣālanaṃ kuryāt svādhyāye bhojane tathā ||
അമാവാസി ഒഴികെ നിത്യവും ദന്തധാവനം ചെയ്യണം. ഇതിഹാസ-പുരാണ പാരായണം, വേദസ്വാധ്യായം, ദാനം—ഇവ നിത്യകർമ്മങ്ങൾ. ഏകാഗ്രചിത്തനായി സന്ധ്യോപാസന ചെയ്ത് പ്രതിദിനം ഗായത്രി മന്ത്രം ജപിച്ച് മനനം ചെയ്യണം. മൂത്ര-പുരീഷ വിസർജനത്തിനു ശേഷം, വഴിയിൽ നടന്ന് വന്ന ശേഷം, അതുപോലെ സ്വാധ്യായത്തിനും ഭോജനത്തിനും മുമ്പ് പാദപ്രക്ഷാളനം ചെയ്യണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that dharma is sustained through consistent daily discipline: personal cleanliness, regular sacred study (Veda, Itihasa, Purana), charity, focused Sandhya worship, and Gayatri contemplation, along with practical hygiene such as washing the feet after impure acts and before study or meals.
In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira on codes of right conduct. Here he lists specific everyday observances—ritual, study, giving, and cleanliness—framing them as routine duties that cultivate purity and steadiness in a householder’s life.