Shloka 113
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
गृहे पारावता धन्या: शुकाश्न सहसारिका: । गृहेष्वेते न पापाय तथा वै तैलपायिका:,(देवता प्रतिमा55दर्शाश्वन्दना: पुष्पवल्लिका: । शुद्ध जल॑ सुवर्ण च रजतं गृहमंगलम् ।।
bhīṣma uvāca | gṛhe pārāvatā dhanyāḥ śukāś ca sahasārikāḥ | gṛheṣv ete na pāpāya tathā vai tailapāyikāḥ | devatā-pratimā darpaṇaś candanaṁ puṣpa-vallikā | śuddha-jalaṁ suvarṇaṁ ca rajataṁ gṛha-maṅgalam ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—വീട്ടിൽ പ്രാവുകൾ മംഗളകരം; അതുപോലെ തത്തകളും മൈനകളും മംഗളകരം. ഇവ വീട്ടിൽ പാർക്കുന്നത് പാപത്തിനോ അമംഗളത്തിനോ കാരണമല്ല; ‘തൈലപായികാ’ എന്നു പറയുന്ന അമംഗള പക്ഷികളെപ്പോലെ ഇവയല്ല. അതുപോലെ ദേവതാപ്രതിമ, ദർപ്പണം, ചന്ദനം, പുഷ്പവള്ളി, ശുദ്ധജലം, സ്വർണം, വെള്ളി—ഇവയെല്ലാം ഗൃഹമംഗളത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്നവയാണ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma outlines traditional markers of household auspiciousness: certain gentle birds and specific sacred or purity-associated objects are said to support prosperity and well-being, while other omens are to be avoided. The ethical thrust is the cultivation of a harmonious, orderly home aligned with dharma and purity.
In Anushasana Parva, Bhishma continues instructing on dharma and proper conduct. Here he gives practical guidance about signs and items considered auspicious for a householder—framing domestic life as a sphere where dharma is supported through purity, reverence, and culturally sanctioned good-omen practices.