Shloka 108
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
दिनमें कभी मैथुन न करे। कुमारी कन्या और कुलटाके साथ कभी समागम न करे। अपनी पत्नी भी जबतक ऋतुस्नाता न हो तबतक उसके साथ समागम न करे। इससे मनुष्यको बड़ी आयु प्राप्त होती है ।।
divā kadācid maithunaṁ na kuryāt | kumārī-kanyayā saha ca kulaṭayā saha ca kadācid api samāgamaṁ na kuryāt | svāṁ bhāryām api yāvat ṛtu-snātaṁ na bhavati tāvat tayā saha samāgamaṁ na kuryāt | etena manuṣyo dīrgham āyur avāpnoti || sve sve tīrthe samācamya kārye samupakalpite | triḥ pītvāpo dviḥ pramṛjya kṛta-śauco bhaven naraḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—പകൽ സമയത്ത് ഒരിക്കലും മൈഥുനം ചെയ്യരുത്. കന്യയോടും കുലടയോടും ഒരിക്കലും സംഗമിക്കരുത്. സ്വന്തം ഭാര്യയോടും അവൾ ഋതുസ്നാതയായതുവരെ സമീപിക്കരുത്. ഇതുവഴി മനുഷ്യന് ദീർഘായുസ്സ് ലഭിക്കുന്നു. കൂടാതെ, കര്ത്തവ്യം മുന്നിൽ വന്നാൽ, തത്തത്തീർത്ഥത്തിൽ ആചമനം ചെയ്ത് മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജലം സിപ്പ് ചെയ്ത്, രണ്ടു പ്രാവശ്യം അധരങ്ങൾ തുടച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ ശുദ്ധനാകുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches disciplined sexual ethics—avoiding improper partners and times, and observing the wife’s post-menstrual ritual readiness—along with basic rules of ācamana for ritual cleanliness; such self-restraint and purity are said to support longevity and dharmic living.
In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira on dharma and right conduct. Here he gives practical injunctions for householders: restraints regarding sexual conduct and a brief procedural rule for purification (ācamana) when undertaking a task.