Shloka 41
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
धृतराष्ट उवाच ये राजानो राजसूयाभिषिक्ता धर्मात्मानो रक्षितार: प्रजानाम् । ये चाश्वमेधावभथे प्लुतांगा- स्तेषां लोका धृतराष्ट्रो न तत्र,धृतराष्ट्रने कहा--मुने! जो धर्मात्मा राजा राजसूय यज्ञमें अभिषिक्त होते हैं प्रजाजनोंकी रक्षा करते हैं तथा अश्वमेधयज्ञके अवभृूथ-स्नानमें जिसके सारे अंग भीग जाते हैं, उन्हींके लिये प्रजापतिलोक हैं। धृतराष्ट्र वहाँ भी नहीं जायगा
dhṛtarāṣṭra uvāca | ye rājāno rājasūyābhiṣiktā dharmātmāno rakṣitāraḥ prajānām | ye cāśvamedhāvabhṛthe plutāṅgās teṣāṃ lokā dhṛtarāṣṭro na tatra ||
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—മുനേ! രാജസൂയത്തിൽ അഭിഷിക്തരായി ധർമ്മാത്മാക്കളായി പ്രജകളെ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരും, അശ്വമേധത്തിന്റെ അവഭൃതസ്നാനത്തിൽ ശരീരമൊട്ടാകെ നനഞ്ഞവരും—അവർക്കാണ് പ്രജാപതിയുടെ ലോകങ്ങൾ. ധൃതരാഷ്ട്രൻ അവിടേക്ക് പോകുകയില്ല.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse links royal dharma—protecting subjects and upholding righteousness—with the highest ritual merits (Rājasūya and Aśvamedha), implying that ethical kingship and sanctioned sacrifice lead to exalted posthumous realms; Dhṛtarāṣṭra laments that such a destiny is not his.
Dhṛtarāṣṭra addresses a sage, reflecting on the heavenly attainments of truly righteous, ritually accomplished kings, and expresses his own exclusion from those Prajāpati-worlds—an admission of moral shortfall and its consequences.