Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda

Restraint through the Analysis of Karma and Time

अहं हि समरे वीर गमित: शत्रुभि: क्षयम्‌ । अभविष्यं यदि पुरा सह भ्रातृभिरच्युत,न त्वामेवं सुदुः:खार्तमद्राक्षं सायकार्दितम्‌ । अपनी मर्यादासे कभी नीचे न गिरनेवाले वीरवर! यदि भाइयोंसहित मैं शत्रुओंद्वारा पहले ही युद्धमें मार डाला गया होता तो आपको इस प्रकार सायकोंसे पीड़ित और अत्यन्त दुःखसे आतुर अवस्थामें नहीं देखता

ahaṁ hi samare vīra gamitaḥ śatrubhiḥ kṣayam | abhaviṣyaṁ yadi purā saha bhrātṛbhir acyuta, na tvām evaṁ suduḥkhārtam adrākṣaṁ sāyakārditam ||

ഹേ വീരാ, ധർമ്മമര്യാദയിൽ അചലനായവനേ! ഞാൻ സഹോദരന്മാരോടുകൂടെ മുമ്പേ ശത്രുക്കൾക്കാൽ യുദ്ധത്തിൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, നിന്നെ ഇങ്ങനെ അമ്പുകളാൽ പീഡിതനായി അത്യന്തദുഃഖത്തിൽ വിങ്ങുന്നതായി കാണേണ്ടിവന്നേനില്ല.

अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
वीरO hero
वीर:
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Vocative, Singular
गमितःmade to go/brought
गमितः:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, passive/resultative
शत्रुभिःby enemies
शत्रुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Instrumental, Plural
क्षयम्destruction/death
क्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
अभविष्यम्I would have been
अभविष्यम्:
TypeVerb
Rootभू
FormConditional (लृङ्), 1st, Singular, Parasmaipada
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
पुराformerly/earlier
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
भ्रातृभिःwith (my) brothers
भ्रातृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Plural
अच्युतO Acyuta (Krishna)
अच्युत:
TypeNoun
Rootअच्युत
FormMasculine, Vocative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Accusative, Singular
एवम्thus/in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
सुदुःखार्तम्afflicted by great sorrow
सुदुःखार्तम्:
TypeAdjective
Rootसुदुःखार्त
FormMasculine, Accusative, Singular
अद्राक्षम्I saw
अद्राक्षम्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAorist (लुङ्), 1st, Singular, Parasmaipada
सायकार्दितम्tormented by arrows
सायकार्दितम्:
TypeAdjective
Rootसायकार्दित
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
A
Acyuta (Krishna)
T
the brothers (Pāṇḍavas, implied)
E
enemies (Śatrus)
A
arrows (Sāyakas)