Shloka 72
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
महादेवान्तकाभ्यां च कामात् क्रोधाच्च भारत । एकत्वमुपपन्नानां जज्ञे शूर: परंतप:
vaiśampāyana uvāca |
mahādevāntakābhyāṃ ca kāmāt krodhāc ca bhārata |
ekatvam upapannānāṃ jajñe śūraḥ parantapaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാരത! മഹാദേവനും അന്തകനും (യമനും), കൂടാതെ കാമവും ക്രോധവും—ഇവയുടെ അംശങ്ങൾ ഏകത്വം പ്രാപിച്ച് ഒന്നായി ചേർന്നപ്പോൾ, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന പരന്തപനായ ഒരു ശൂരൻ ജനിച്ചു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse implies that a person’s nature can be understood as a composite of forces—divine archetypes and inner impulses. Great strength (Mahādeva/Antaka) may coexist with destabilizing passions (kāma/krodha), highlighting an ethical tension: power without restraint can become destructive.
Vaiśampāyana describes the birth of a formidable warrior as arising from the unified combined ‘portions’ of Mahādeva, Antaka (Yama), Kāma, and Krodha, emphasizing his fearsome, enemy-scorching disposition.