Shloka 22
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
प्रतिविन्ध्य इति ख्यातो बभूव प्रथित: क्षितौ । विरूपाक्षस्तु दैतेयश्चित्रयोधी महासुर:
prativindhya iti khyāto babhūva prathitaḥ kṣitau | virūpākṣas tu daiteyaś citrayodhī mahāsuraḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഭൂമിയിൽ ‘പ്രതിവിന്ധ്യ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു രാജാവ് ഉദിച്ചു; അവൻ ദൂരദൂരത്തോളം പ്രശസ്തനായിരുന്നു. കൂടാതെ വിചിത്രവിധത്തിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന ‘വിരൂപാക്ഷ’ എന്ന ദൈത്യൻ—ആ മഹാസുരൻ—ഇവിടെ ‘ചിത്രധർമ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ രാജാവായി ജനിച്ചു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse participates in a larger catalogue showing that rulers may embody deeper cosmic tendencies: Asuras and Daityas can be born as human kings. The ethical implication is cautionary—power and fame do not guarantee dharmic character; hidden dispositions can influence governance and conflict.
Vaiśampāyana continues a genealogical account in which various Asuras/Daityas are said to take birth on earth as notable kings. In this specific verse, a king becomes famous as Prativindhya, and the Daitya Virūpākṣa—known for unusual modes of combat—is linked with a human ruler (named Citradharmā in the surrounding tradition).