Shloka 139
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
Devanagari script
निगूहमाना जात वै बन्धुपक्षभयात् तदा | उत्ससर्ज जले कुन्ती तं कुमारं यशस्विनम्,उस समय कुन्तीने पिता-माता आदि बान्धव-पक्षके भयसे उस यशस्वी कुमारको छिपाकर एक पेटीमें रखकर जलमें छोड़ दिया
Transliteration
nigūhamānā jātaṃ vai bandhu-pakṣa-bhayāt tadā | utsasarja jale kuntī taṃ kumāraṃ yaśasvinam ||
Translation
അപ്പോൾ കുന്തി പിതാമാതാക്കളടക്കമുള്ള ബന്ധുപക്ഷത്തിന്റെ ഭയത്താൽ ആ യശസ്സുള്ള കുമാരനെ മറച്ചുവെച്ച് (ഒരു പെട്ടിയിൽ വെച്ച്) വെള്ളത്തിലേക്ക് ഒഴുക്കിവിട്ടു.
Word by Word
निगूहमानाhiding, concealing
निगूहमाना:
Karta
TypeVerb
Rootनिगूह् (धातु) / निगूहमाना (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपरस्मैपद-भावे (कर्तरि), शतृ (वर्तमान कृदन्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जातम्born (child)
जातम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजात (√जन् कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (भूतकृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
बन्धु-पक्ष-भयात्from fear of the relatives' side (family faction)
बन्धु-पक्ष-भयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootबन्धु / पक्ष / भय
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
तदाthen, at that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
उत्ससर्जshe let go, released, cast away
उत्ससर्ज:
TypeVerb
Rootउत् + √सृज्
Formलिट् (परोक्षभूत/कथन-भूत), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
जलेin the water
जले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजल
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
कुन्तीKunti
कुन्ती:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्ती
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्him, that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कुमारम्the boy, son
कुमारम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुमार
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यशस्विनम्glorious, renowned
यशस्विनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयशस्विन्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaK
Kuntī (Pṛthā)T
the newborn boy (Karna, implied)W
water/river (jale)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes