Shloka 172
कल्माषपाद-शाप-कारणम्
Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse
(कुरूद्धवा यतो यूयं कौरवा: कुरवस्तथा । पौरवा आजमीढाक्ष भारता भरतर्षभ || तापत्यमखिल प्रोक्तं वृत्तान्तं तव पूर्वकम् । पुरोहितमुखा यूय॑ भुड्ग्ध्वं वै पृथिवीमिमाम् ।।
gandharva uvāca |
kurūddhavā yato yūyaṃ kauravāḥ kuravas tathā |
pauravā ājamīḍhākṣa bhāratā bharatarṣabha ||
tāpatyam akhilaṃ proktaṃ vṛttāntaṃ tava pūrvakam |
purohitamukhā yūyaṃ bhuṅkdhvaṃ vai pṛthivīm imām ||
ഗന്ധർവ്വൻ പറഞ്ഞു—കുരുവിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതിനാൽ നിങ്ങൾ ‘കൗരവർ’ എന്നും ‘കുരുവംശികൾ’ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. പുരുവിന്റെ വംശജരായതിനാൽ ‘പൗരവർ’; അജമീഢന്റെ കുലത്തിൽ ജനിച്ചതിനാൽ ‘ആജമീഢർ’; ഭരതവംശത്തിൽ ജനിച്ചതിനാൽ, ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ‘ഭാരതർ’ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ നിങ്ങളുടെ വംശമാതാവായ തപതിയുടെ പുരാതന വൃത്താന്തം മുഴുവനും ഞാൻ പറഞ്ഞു. ഇനി നിങ്ങൾ പുരോഹിതനെ മുൻപിൽ നിർത്തി ഈ ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കുകയും ധർമ്മപ്രകാരം അതിനെ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുക।
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
Dynastic power is framed as legitimate only when exercised under dharma: the king should place the purohita (custodian of ritual and counsel) in front and then protect and ‘enjoy’ the earth—i.e., rule responsibly, not merely possess.
A Gandharva concludes the Tapatī episode by explaining the various lineage-based names of the Kuru descendants (Kaurava, Paurava, Ājamīḍha, Bhārata) and then exhorts them to govern the realm with the guidance of their priest.