Shloka 18
Vasiṣṭhasya śokaḥ, Vipāśā–Śatadrū-nāmākaraṇam, Kalmāṣapādasya bhaya-prasaṅgaḥ (Ādi Parva 167)
संहिताध्ययनं कुर्वन् वसन् गुरुकुले च यः । भैक्ष्यमुत्सृष्टमन्येषां भुड्क्ते सम च यदा तदा
saṁhitādhyayanaṁ kurvan vasan gurukule ca yaḥ | bhaikṣyam utsṛṣṭam anyeṣāṁ bhuṅkte sama ca yadā tadā |
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു— “ഗുരുകുലത്തിൽ പാർത്ത് സംഹിതാധ്യയനം ചെയ്യുന്നവനായിട്ടും, ചിലപ്പോൾ മറ്റുള്ളവർ ഉപേക്ഷിച്ച ഭിക്ഷാന്നം കഴിക്കുകയും, വെറുപ്പില്ലാതെ അതേ അന്നത്തിന്റെ ‘ഗുണങ്ങൾ’ വീണ്ടും വീണ്ടും പാടിപ്പുകഴ്ത്തുകയും ചെയ്യുന്നവരുണ്ട്. അത്തരത്തിലുള്ള എന്റെ സഹോദരനെ ഞാൻ തർക്കദൃഷ്ടിയിൽ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, അവൻ ശാസനാനുഷ്ഠാനനിഷ്ഠനല്ല; ഫലലോഭിയെന്നേ തോന്നൂ.”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Mere Vedic study and residence in a gurukula do not guarantee virtue; a student’s inner motive matters. Attachment to taste, comfort, or praise of food signals craving for ‘fruit’ (reward), which undermines the ideal of disciplined, detached brahmacarya.
A brāhmaṇa speaker criticizes the conduct of a ‘brother’ (a fellow student/peer): despite studying in the gurukula, he eats others’ discarded alms-food whenever available and keeps praising it. The speaker judges this behavior as evidence of fruit-motivated greed rather than principled austerity.