Mahabharata 1.143.7 — Adi Parva, Adhyaya 143, Shloka 7
Hiḍimbā’s Petition, Conditional Union with Bhīma, and the Birth-Naming of Ghaṭotkaca (आदि पर्व, अध्याय १४३)
(अधीतानि च शास्त्राणि युष्माभिरिह कृत्स्नश: । अस्त्राणि च तथा द्रोणाद् गौतमाच्च विशेषत: ।।
adhītāni ca śāstrāṇi yuṣmābhir iha kṛtsnaśaḥ | astrāṇi ca tathā droṇād gautamāc ca viśeṣataḥ || idam evaṃgate tātaś cintayāmi samantataḥ | rakṣaṇe vyavahāre ca rājyasya satataṃ hite || mamaite puruṣā nityaṃ kathayanti punaḥ punaḥ | ramaṇīyatamaṃ loke nagaraṃ vāraṇāvatam ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—പുത്രന്മാരേ! നിങ്ങൾ ഇവിടെ സമസ്ത ശാസ്ത്രങ്ങളും പൂർണ്ണമായി അധ്യയനം ചെയ്തു; ദ്രോണനിലും ഗൗതമനിലും (കൃപനിലും) നിന്ന് പ്രത്യേകമായി അസ്ത്രവിദ്യയും അഭ്യസിച്ചു. ഇത്തരത്തിലുള്ള സാഹചര്യത്തിൽ, പ്രിയ പുത്രന്മാരേ, രാജ്യത്തിന്റെ സംരക്ഷണം, രാജകാര്യങ്ങളുടെ നടത്തിപ്പ്, രാജ്യഹിതത്തിന്റെ നിരന്തരസാധനം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ എല്ലാദിക്കിലും ആലോചിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെയും അതിന്റെ ഭരണത്തെയും കാക്കുന്നതിൽ നിത്യവും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എന്റെ ഈ പുരുഷന്മാർ ദിനംപ്രതി വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുന്നു—‘ലോകത്തിൽ വാരണാവത നഗരം ഏറ്റവും രമണീയമാണ്.’
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Competence in learning and arms must be matched by vigilant governance: rulers and elders should deliberate ‘on all sides’ for the kingdom’s protection, orderly administration, and continual welfare—showing that statecraft (rājya-vyavahāra) is an ethical responsibility, not merely power.
After the Pāṇḍavas have completed their studies and weapons training under Droṇa and Kṛpa, the speaker reports that royal advisers repeatedly praise the city of Vāraṇāvata as exceptionally pleasant—setting up the proposal to send the Pāṇḍavas there, a move that later becomes entangled with court politics.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.