Shloka 75
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत् स पराजयम् | हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्ेण स बलेन तु
kṣātreṇa ca balenāsya nāpaśyat sa parājayam | hīnaṃ viditvā cātmānaṃ brāhmeṇa sa balena tu |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ദ്രുപദന് തന്റെ ക്ഷാത്രബലത്താലും യുദ്ധശക്തിയാലും ദ്രോണന്റെ പരാജയം കാണാനായില്ല. ബ്രാഹ്മണബലം—തപസ്സിന്റെയും തേജസ്സിന്റെയും ശക്തി—അതിൽ താൻ ഹീനനെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ദ്രോണനെ ജയിക്കാനാകുന്ന മഹാബലവാനായ പുത്രനെ നേടുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു ഭൂമിയിലുടനീളം സഞ്ചരിച്ചു. അതേസമയം ദ്രോണൻ ഉത്തര പാഞ്ചാലത്തിലെ അഹിച്ഛത്ര രാജ്യം തന്റെ അധീനത്തിലാക്കി.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts kṣātra-bala (martial power) with brāhma-bala (spiritual/ascetic potency), implying that victory is not secured by force alone; insight, merit, and higher means (such as tapas and mantra) can decisively shape outcomes and political realities.
Drupada recognizes that he cannot defeat Drona through ordinary military strength and therefore seeks a powerful son as a means to overcome him; at the same time, Drona consolidates power by taking control of Ahicchatra in northern Pañcāla.