Shloka 42
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
(न दिशो नान्तरिक्षं च तदा नैव च मेदिनी । अदृश्यत महाराज तत्र किंचन संयुगे ।।
vaiśampāyana uvāca |
na diśo nāntarikṣaṃ ca tadā naiva ca medinī |
adṛśyata mahārāja tatra kiṃcana saṃyuge ||
bāṇāndhakāre balinā kṛte gāṇḍīvadhanvanā ||
മഹാരാജാവേ! ആ യുദ്ധത്തിൽ അപ്പോൾ ദിക്കുകളോ ആകാശമോ ഭൂമിയോ—ഒന്നും തന്നെ വ്യക്തമായി കാണാനായില്ല; യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഒന്നും ദൃശ്യമല്ലായിരുന്നു. ബലവാനായ ഗാണ്ഡീവധാരി അർജുനൻ തന്റെ അമ്പുകളാൽ ഘോരമായ അന്ധകാരം പരത്തിയതുപോലെ ആയി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked force in war can eclipse clarity itself—symbolically showing that violence creates moral and perceptual darkness, where orientation (diśaḥ) and discernment are lost.
During a fierce combat, Arjuna releases such a thick volley of arrows that the battlefield appears dark; observers cannot distinguish directions, sky, or earth.