Shloka 55
धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
Devanagari script
ततो द्रोणो वृत: शिष्यैरुपगम्य भगूद्धहम् । आचर्ख्यावात्मनो नाम जन्म चाजड्डिरस: कुले,तत्पश्चात् शिष्योंसहित द्रोणने भृगुश्रेष्ठ परशुरामजीके समीप जाकर अपना नाम बताया और यह भी कहा कि “मेरा जन्म आंगिरस कुलमें हुआ है'
Transliteration
tato droṇo vṛtaḥ śiṣyair upagamya bhṛgūdvaham | ācakhyāv ātmano nāma janma cāṅgirasaḥ kule ||
Translation
അപ്പോൾ ദ്രോണൻ ശിഷ്യന്മാർ ചുറ്റിനിന്നിരിക്കെ ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠനായ ജാമദഗ്ന്യ പരശുരാമന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, തന്റെ പേരും വംശപരിചയവും അറിയിച്ചു—“ഞാൻ ദ്രോണൻ; എന്റെ ജനനം ആംഗിരസ വംശത്തിൽ” എന്ന്, ഗുരുസന്നിധിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന മര്യാദ പാലിച്ച് പരിചയം നടത്തി।
Word by Word
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
द्रोणःDrona
द्रोणः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Nominative, Singular
वृतःchosen/accepted (as teacher), requested
वृतः:
TypeVerb
Rootवृ (वरणे)
Formक्त, Masculine, Nominative, Singular, Passive (past participle)
शिष्यैःby the disciples
शिष्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootशिष्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
उपगम्यhaving approached
उपगम्य:
TypeVerb
Rootउप-गम् (गमॢँ गतौ)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय), Active, true
भगवद्-धनम्the revered one’s wealth/treasure (i.e., the venerable person’s possession)
भगवद्-धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभगवत् + धन
FormNeuter, Accusative, Singular
आचख्यौtold/declared
आचख्यौ:
TypeVerb
Rootआ-चक्ष् (चक्षँ व्यक्तायां वाचि)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
आत्मनःof himself
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
नामname
नाम:
Karma
TypeNoun
Rootनामन्
FormNeuter, Accusative, Singular
जन्मbirth
जन्म:
Karma
TypeNoun
Rootजन्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आङ्गिरसःof the Angiras lineage (an Angirasa)
आङ्गिरसः:
TypeAdjective
Rootआङ्गिरस
FormMasculine, Nominative, Singular
कुलेin the family/lineage
कुले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
DroṇaŚ
Śiṣyāḥ (disciples of Droṇa)P
Paraśurāma (Bhṛgūdvaha)A
Aṅgiras (lineage reference)B
Bhṛgu (clan reference)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes