Shloka 53
धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
Devanagari script
ततः स व्रतिभि: शिष्यैस्तपोयुक्तैर्महातपा: । वृत: प्रायान्महाबाहुर्महेन्द्रं पर्वतोत्तमम्,फिर ब्रह्मचर्यव्रतका पालन करनेवाले तपस्वी शिष्योंसे घिरे हुए महातपस्वी महाबाहु द्रोण परम उत्तम महेन्द्र पर्वतपर गये
Transliteration
tataḥ sa vratibhiḥ śiṣyais tapoyuktair mahātapāḥ | vṛtaḥ prāyān mahābāhur mahendraṃ parvatottamam ||
Translation
അപ്പോൾ മഹാതപസ്വിയും മഹാബാഹുവുമായ ദ്രോണൻ, ബ്രഹ്മചര്യവ്രതം പാലിച്ച് തപസ്സിൽ ലീനരായ ശിഷ്യന്മാർ ചുറ്റിനിന്നിരിക്കെ, പർവ്വതങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ മഹേന്ദ്രപർവ്വതത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
व्रतिभिःby/with vow-observing (ascetics)
व्रतिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootव्रतिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
शिष्यैःby/with disciples
शिष्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootशिष्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
तपोयुक्तैःendowed with austerity
तपोयुक्तैः:
Karana
TypeAdjective
Rootतपोयुक्त
FormMasculine, Instrumental, Plural
महातपाःthe great ascetic
महातपाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहातपस्
FormMasculine, Nominative, Singular
वृतःsurrounded
वृतः:
TypeAdjective
Rootवृत
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रायात्went forth, departed
प्रायात्:
TypeVerb
Rootप्र-या
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
महाबाहुःthe mighty-armed one
महाबाहुः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
महेन्द्रम्to Mahendra (mountain/peak named Mahendra)
महेन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहेन्द्र
FormMasculine, Accusative, Singular
पर्वतोत्तमम्the best of mountains
पर्वतोत्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर्वतोत्तम
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaD
disciples (śiṣyāḥ)M
Mahendra mountain (Mahendra-parvata)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes