Shloka 15

कृपकृपी-जननम्

The Birth of Kṛpa and Kṛpī; Kṛpa’s Attainment of Astras

Devanagari script

पाण्डुरुवाच अप्रजस्य महाभागा न द्वारं परिचक्षते

Transliteration

pāṇḍur uvāca aprajasya mahābhāgā na dvāraṃ paricakṣate |

Translation

പാണ്ഡു പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ്യമുള്ള മുനിമാരേ! സന്താനമില്ലാത്തവന് സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ വാതിൽ തുറക്കപ്പെടുകയില്ലെന്ന് ജനങ്ങൾ പറയുന്നു. ഞാനും സന്താനഹീനൻ; അതുകൊണ്ട് ദുഃഖത്തിൽ ദഗ്ധനായി നിങ്ങളോട് ഈ അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കുന്നു. ഹേ തപോധനന്മാരേ! ഞാൻ ഇനിയും പിതൃഋണത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായിട്ടില്ല; അതിനാൽ ചിന്തയിൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

Word by Word

• {'pāṇḍuḥ': 'King Pāṇḍu', 'uvāca': 'said', 'aprajasya': 'of one without offspring

• childless', 'mahābhāgāḥ': 'greatly fortunate

• venerable (vocative plural)', 'na': 'not', 'dvāram': 'gate

• doorway (figuratively, access to heaven/merit)', 'paricakṣate': 'they point out/declare

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Pāṇḍu
• mahārṣigaṇa (company of great sages)
• pitaraḥ (ancestors)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse foregrounds the dharmic idea of pitṛ-ṛṇa: one is obligated to continue the lineage and offer ancestral rites; childlessness is portrayed as a spiritual and ethical anxiety because it threatens the fulfillment of duties to the ancestors and the continuity of dharma.

What is happening in the narrative?

King Pāṇḍu addresses a group of sages, lamenting his lack of offspring and the resulting fear that he cannot discharge his ancestral obligations; he prepares to petition them for guidance or means to obtain children and thereby fulfill his duties.