Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

नियोगप्रसङ्गः — The Niyoga Episode: Births of Dhṛtarāṣṭra, Pāṇḍu, and Vidura

पृथ्वद्यैर्भातृभि: सार्थ द्यौस्तदा तां जहार गाम्‌ तया कमलतपत्राक्ष्या नियुक्तो द्यौस्तदा नृप

vaiśampāyana uvāca | pṛthvadyair bhrātṛbhiḥ sārthaṃ dyaus tadā tāṃ jahāra gām | tayā kamalatapatrākṣyā niyukto dyaus tadā nṛpa |

ഹേ നൃപാ! കമലപത്രാക്ഷിയായ ഭാര്യയുടെ പ്രേരണയാൽ, പൃഥു മുതലായ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം വസുവായ ദ്യൗ അന്ന് ആ പശുവിനെ അപഹരിച്ചു.

पृथु-आद्यैःby Prithu and the others
पृथु-आद्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootपृथु (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
भ्रातृभिःby (his) brothers
भ्रातृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
सार्थम्together (with)
सार्थम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसार्थम् (अव्यय)
Formtrue
द्यौःDyu (a Vasu)
द्यौः:
Karta
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formtrue
ताम्her/that (cow)
ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
जहारcarried off/abducted
जहार:
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
गाम्the cow
गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
तयाby her
तया:
Karana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Singular
कमल-तल-पत्र-अक्ष्याby (the lady) whose eyes are like lotus-leaves
कमल-तल-पत्र-अक्ष्या:
Karana
TypeAdjective
Rootकमल (प्रा.) + तल (प्रा.) + पत्र (प्रा.) + अक्षि (प्रा.)
FormFeminine, Instrumental, Singular
नियुक्तःurged/impelled
नियुक्तः:
TypeAdjective
Rootनि-युज् (धातु) → नियुक्त (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
द्यौःDyu
द्यौः:
Karta
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formtrue
नृपO king
नृप:
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dyaus (Vasu)
P
Pṛthu
O
other Vasus (brothers of Dyaus)
V
Vasiṣṭha
D
Dyaus's wife (lotus-eyed)
T
the cow (Vasiṣṭha’s cow)