Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Dvīpa-Varṣa Vibhāga and the Priyavrata–Agnīdhra Lineage

Cosmic Geography and Royal Succession

क्रौञ्चद्वीपेश्वरस्यापि सुता द्युतिमतो ऽभवन् / कुशलः प्रथमस्तेषां द्वितीयस्तु मनोहरः

krauñcadvīpeśvarasyāpi sutā dyutimato 'bhavan / kuśalaḥ prathamasteṣāṃ dvitīyastu manoharaḥ

ക്രൗഞ്ചദ്വീപാധിപന്റെ പുത്രി ദ്യുതിമാന്റെ ഭാര്യയായി. അവരുടെ പുത്രന്മാരിൽ ആദ്യൻ കുശലൻ, രണ്ടാമൻ മനോഹരൻ.

क्रौञ्च-द्वीप-ईश्वरस्यof the lord of Kraunca-dvīpa
क्रौञ्च-द्वीप-ईश्वरस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्रौञ्च (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (क्रौञ्चस्य द्वीपः, तस्य ईश्वरः)
अपिalso
अपि:
समुच्चय/अपि-अर्थ (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
सुताःdaughters
सुताः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
द्युतिमतःof Dyutimān
द्युतिमतः:
षष्ठी-सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्युतिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
अभवन्were/occurred
अभवन्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
कुशलःKuśala
कुशलः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; (नाम)
प्रथमःthe first
प्रथमः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (ordinal adjective)
तेषाम्of them
तेषाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन; सर्वनाम
द्वितीयःthe second
द्वितीयः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (ordinal adjective)
तुbut/and
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrastive particle)
मनोहरःManohara
मनोहरः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (नाम)

Sūta (narrator) recounting Purāṇic genealogy in a sage-assembly

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

K
Krauñca-dvīpa
K
Krauñcadvīpeśvara
D
Dyutimān
K
Kuśala
M
Manohara

FAQs

This verse is genealogical and geographic, focusing on lineage and rulership; it does not directly teach Ātman-doctrine, but it supports the Purāṇic framework in which dharmic kingship and ordered creation are narrated as part of Īśvara’s cosmic arrangement.

No explicit Yoga practice is taught in this verse. Its relevance is contextual: the Kurma Purana places such dynastic and cosmographic accounts alongside later spiritual instruction (including Pāśupata-oriented teachings and the Īśvara-gītā sections), showing dharma in society as the ground for higher sādhana.

It does not explicitly mention Śiva or Viṣṇu. Indirectly, it belongs to the Kurma Purana’s broader narrative world where cosmography and dynasties are ultimately situated within a unified, Īśvara-centered order compatible with the text’s Śaiva–Vaiṣṇava synthesis.