Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 75

Dakṣa’s Progeny, Nṛsiṃha–Varāha Avatāras, and Andhaka’s Defeat

Hari–Hara–Śakti Synthesis

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः / गत्वा विज्ञापयामासुर्विष्णवे हरिमन्दिरम्

tataḥ sabrahmakā devāḥ parimlānamukhaśriyaḥ / gatvā vijñāpayāmāsurviṣṇave harimandiram

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ, മുഖശോഭ മങ്ങിയവരായി, ഹരിയുടെ മന്ദിരത്തിലേക്ക് ചെന്നു വിഷ്ണുവിനോട് വിനയപൂർവ്വം അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചു.

tataḥthen
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb): ‘then/thereupon’
satogether with
sa:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsa (सह-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (preverb/particle) used as first member meaning ‘together with’
brahmakāḥincluding Brahmā
brahmakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbrahman (प्रातिपदिक) + ka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; तत्पुरुष: sa-brahmaka = ‘including Brahmā’ (with Brahmā)
devāḥthe gods
devāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
parimlānawithered
parimlāna:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootpari-√mlā (धातु)
Formक्त (past passive participle) ‘withered/faded’; बहुव्रीहौ पूर्वपद (as first member)
mukhaface
mukha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, बहुव्रीहौ मध्यपद (as member)
śriyaḥwith faded facial splendor
śriyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; बहुव्रीहि: parimlāna-mukha-śrī = ‘whose facial splendor had faded’
gatvāhaving gone
gatvā:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund): ‘having gone’
vijñāpayāmāsuḥinformed, reported
vijñāpayāmāsuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√jñap (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; causative stem (णिच्): ‘informed/announced’
viṣṇaveto Viṣṇu
viṣṇave:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन
hariof Hari / Hari-
hari:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषे पूर्वपद (as first member in compound)
mandiramHari’s abode (temple)
mandiram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmandira (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: hari-mandira = ‘Hari’s temple/abode’

Narrator (Purāṇic narrator, traditionally Sūta/Vyāsa line) describing the Devas’ action

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

B
Brahma
D
Devas
V
Vishnu
H
Hari
H
Hari-mandira

FAQs

Indirectly, it presents Viṣṇu (Hari) as the final refuge when worldly splendor fades—hinting that the Supreme is the stable ground beyond changing fortune (śrī) and dejection.

No technique is specified; the verse highlights śaraṇāgati (taking refuge) and humble supplication—an inner discipline aligned with bhakti-yoga and the Purāṇic pathway to divine grace.

While Śiva is not named here, the Kurma Purāṇa’s broader synthesis frames such petitions to Viṣṇu as compatible with Śaiva-Pāśupata spirituality—different divine forms functioning as gateways to the one Supreme Lordship.