Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Genealogies from Dakṣa’s Daughters: Ṛṣi Lines, Agni-Forms, Pitṛ Classes, and the Transition to Manu’s Progeny

मरीचेरपि संभूतिः पौर्णमासमसूयत / कन्याचतुष्टयं चैव सर्वलक्षणसंयुतम्

marīcerapi saṃbhūtiḥ paurṇamāsamasūyata / kanyācatuṣṭayaṃ caiva sarvalakṣaṇasaṃyutam

മരീചിയിൽ നിന്ന് (ഉദ്ഭവിച്ച) സംഭൂതി പൗർണമാസനെ പ്രസവിച്ചു; കൂടാതെ എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും സമന്വിതമായ നാല് പുത്രിമാരെയും പ്രസവിച്ചു.

मरीचेःof Marīci
मरीचेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमरीचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अप्यर्थ (particle ‘also’)
संभूतिःSaṃbhūti
संभूतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंभूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पौर्णमासम्Paurṇamāsa (a son named so)
पौर्णमासम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपौर्णमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
असूयतgave birth to
असूयत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद (असूयत = अजनीत/अजनयत्)
कन्या-चतुष्टयम्a set of four daughters
कन्या-चतुष्टयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक) + चतुष्टय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘कन्यानां चतुष्टयम्’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण
सर्व-लक्षण-संयुतम्endowed with all auspicious marks
सर्व-लक्षण-संयुतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक) + संयुत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय-सन्निकर्ष: ‘सर्वैः लक्षणैः संयुतम्’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘कन्याचतुष्टयम्’ विशेषणम्

Suta (narrator) recounting the Purāṇic genealogy to the sages (Naimiṣāraṇya frame)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

M
Marici
S
Sambhuti
P
Paurnamasa

FAQs

This verse is genealogical rather than directly metaphysical; it situates embodied beings within a sacred cosmic lineage, a Purāṇic backdrop against which later teachings (including the Kurma Purana’s higher yoga and īśvara-doctrine) explain the Self as beyond birth while governing creation.

No explicit yoga practice is taught in this verse; it functions as cosmological groundwork. In the Kurma Purana’s broader arc, such creation accounts prepare the listener for later disciplines (e.g., devotion, restraint, and contemplative knowledge) taught more explicitly in the Upari-bhaga’s Ishvara Gita sections.

It does not mention Śiva or Viṣṇu directly; it contributes to the shared Purāṇic cosmology accepted across Shaiva–Vaishnava traditions, within which the Kurma Purana later articulates a harmonizing (non-sectarian) synthesis of īśvara-tattva.