Shloka 52
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
भर्तुः प्रियार्थे संकल्प्य जजाप परमं जपम् / विमुक्तस्तेयदोषेण स्वशरीरमवाप सः
Transliteration
bhartuḥ priyārthe saṃkalpya jajāpa paramaṃ japam / vimuktasteyadoṣeṇa svaśarīramavāpa saḥ
Translation
ഭർത്താവിന്റെ പ്രിയത്തിനായി സംकल्पിച്ച് അവൻ പരമജപം ജപിച്ചു; മോഷണദോഷത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി തന്റെ ശരീരം വീണ്ടും പ്രാപിച്ചു.
Word by Word
भर्तुःof (her) husband
भर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
प्रिय-अर्थेfor the sake of what is dear (for his benefit)
प्रिय-अर्थे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रिय + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; चतुर्थी-तत्पुरुषार्थः ‘प्रियस्य अर्थः/हितम्’
संकल्प्यhaving resolved
संकल्प्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्√कॢप्/कॢप् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive); अर्थः ‘निश्चित्य/संकल्पं कृत्वा’
जजापchanted
जजाप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
परमम्supreme
परमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘जपम्’ इति विशेषण
जपम्chanting, repetition
जपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विमुक्तःfreed
विमुक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि√मुच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः ‘मुक्तः’
स्तेय-दोषेणfrom the fault of theft
स्तेय-दोषेण:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootस्तेय + दोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘स्तेयस्य दोषः’
स्व-शरीरम्his own body
स्व-शरीरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + शरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः ‘स्वं शरीरम्’
अवापobtained, regained
अवाप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव√आप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन