Shloka 11
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
सर्वैश्वर्यसमृद्धे ऽस्मिन्नगरे स तु तस्करः / स्तोकास्तोकक्रमेणैव बहुद्रव्यमपाहरत्
Transliteration
sarvaiśvaryasamṛddhe 'sminnagare sa tu taskaraḥ / stokāstokakrameṇaiva bahudravyamapāharat
Translation
സർവ ഐശ്വര്യങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ ഈ നഗരത്തിൽ ആ കള്ളൻ അല്പം അല്പമായി ക്രമേണ ധാരാളം ധനം കവർന്നു കൊണ്ടിരുന്നു.
Word by Word
सर्वैश्वर्यसमृद्धेin (a city) rich with all prosperity
सर्वैश्वर्यसमृद्धे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसर्व+ऐश्वर्य+समृद्ध (प्रातिपदिक; समृद्ध = सम्+ऋध् (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (qualifying नगरे); समासः सर्वैश्वर्येण समृद्धे (तृतीया-तत्पुरुष)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम
नगरेin the city
नगरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
तस्करःthief
तस्करः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतस्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्तोकa little
स्तोक:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्तोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अव्ययीभाव-समासे पूर्वपद (little)
अस्तोकmuch
अस्तोक:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्तोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास (not-little = much)
क्रमेणgradually, step by step
क्रमेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; साधन/प्रकार (by sequence/gradually)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
बहुद्रव्यम्much property/wealth
बहुद्रव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबहु+द्रव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयः—बहु द्रव्यं (much wealth/property)
अपाहरत्stole, carried off
अपाहरत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअप+हृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन