Adhyaya 42

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने एकचत्वारिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच मुद्राविरचनारीतिमश्वानन निवेदय / याभिर्विरचिताभिस्तु श्रीदेवी संप्रसीदति

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തിൽ, ഹയഗ്രീവ–അഗസ്ത്യ സംവാദത്തിലെ ലലിതോപാഖ്യാനത്തിൽ നാല്പത്തൊന്നാം അധ്യായം. അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു— ഹേ അശ്വാനന! മുദ്രാവിരചനരീതി അറിയിക്കൂ; അവ ചെയ്താൽ ശ്രീദേവി പ്രസന്നയാകും।

Verse 2

हयग्रीव उवाच आवाहनी महामुद्रा त्रिखण्डेति प्रकीर्तिता / परिवृत्य करौ स्पष्टमङ्गुष्ठौ कारयेत्समौ

ഹയഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു— ‘ആവാഹനീ’ മഹാമുദ്ര ‘ത്രിഖണ്ഡാ’ എന്നും പ്രസിദ്ധം. കൈകൾ മടക്കി തിരിച്ച്, ഇരുവശത്തെയും അങ്കുഷ്ഠങ്ങളെ വ്യക്തമായി സമമാക്കണം।

Verse 3

अनामान्तर्गते कृत्वा तर्जन्यौ कुटिलाकृती / कनिष्ठिके नियुञ्जीत निजस्थाने तपोधन / संक्षोभिण्याख्यामुद्रां तु कथयाम्यधुना श्रुणु

ഹേ തപോധന! ഇരുവശത്തെയും തർജനികളെ അനാമികയുടെ ഉള്ളിലാക്കി വളഞ്ഞ രൂപത്തിൽ ആക്കുക; കനിഷ്ഠികയെ സ്വന്തം സ്ഥാനത്ത് തന്നെ നിയോഗിക്കുക. ഇനി ‘സംക്ഷോഭിണീ’ എന്ന മുദ്ര ഞാൻ പറയുന്നു— കേൾക്കുക।

Verse 4

मध्यमे मध्यगे कृत्वा कनिष्ठाङ्गुष्टरोधिते / तर्जन्यो दण्डवत्कृत्वा मध्यमोपर्यनामिके

മധ്യമവിരൽ നടുവിൽ വെച്ച്, കനിഷ്ഠികയെ അങ്കുഷ്ഠം കൊണ്ട് തടഞ്ഞുകൊണ്ട്; തർജനിയെ ദണ്ഡംപോലെ നേരെയാക്കി, മധ്യമത്തിന്റെ മീതെ അനാമികയുടെ ഭാഗത്തേക്ക് വെക്കണം।

Verse 5

एतस्या एव मुद्राया मध्यमे सरले यदि / क्रियते विन्ध्यदर्पारे मुद्रा विद्राविणी तथा

ഈ മുദ്രയുടെ മദ്ധ്യഭാഗത്ത് ലളിതമായി വിന്ധ്യദർപ്പനാശാർത്ഥം ചെയ്താൽ, അത് ‘വിദ്രാവിണീ’ മുദ്രയായി പ്രസിദ്ധമാകുന്നു।

Verse 6

मध्यमातर्जनीभ्यां तु कनिष्ठानामिके समे / अङ्कुशाकाररूपाभ्यां मध्यगे कलशोद्भव / इयमाकर्षिणी मुद्रा त्रैलोक्याकर्षणे क्षमा

ഹേ കലശോദ്ഭവാ! മദ്ധ്യമയും തർജനിയും, കൂടാതെ കനിഷ്ഠയും അനാമികയും സമമായി വെച്ച് ഇരട്ടയും അങ്കുശാകാരമാക്കുക; ഇത് ‘ആകർഷിണീ’ മുദ്ര, ത്രൈലോക്യാകർഷണത്തിന് യോഗ്യം।

Verse 7

पुटाकारौ करौ कृत्वा तर्जन्यावङ्कुशाकृती / परिवर्तक्रमेणैव मध्यमे तदधोगते

ഇരുകൈകളും പുടാകാരമാക്കി, ഇരുതർജനികളെയും അങ്കുശാകൃതിയാക്കുക; പരിവർത്തക്രമത്തിൽ മദ്ധ്യമയെ അതിന്റെ താഴെ സ്ഥാപിക്കുക।

Verse 8

क्रमेणानेन देवर्षे मध्यमामध्यगे ऽनुजे / अनामिके तु सरले तद्बहिस्तर्जनीद्वयम्

ഹേ ദേവർഷേ! ഈ ക്രമത്തിൽ മദ്ധ്യമയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ കനിഷ്ഠയെ വെക്കുക; അനാമികയെ നേരെയാക്കി, അതിന്റെ പുറത്തായി ഇരുതർജനികളും ഇരിക്കട്ടെ।

Verse 9

दण्डाकारौ ततोंऽगुष्ठौ मध्यमावर्तदेशगौ / मुद्रैषोन्मादिनी नाम्ना ख्याता वातापितापन

പിന്നീട് ഇരുവിരലത്തുമ്പുകളായ അങ്കുഷ്ഠങ്ങളെ ദണ്ഡാകാരമാക്കി മദ്ധ്യമയുടെ വൃത്തസ്ഥാനത്ത് വെക്കുക; ഇത് ‘ഉന്മാദിനീ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം, വാതാദി ദോഷങ്ങളെ താപിപ്പിച്ച് ശമിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 10

अस्यास्त्वनामिकायुग्ममधः कृत्वाङ्कुशाकृति / तर्जन्यावपि तेनैव क्रमेण विनियोजयेत्

ഇതിൽ അനാമികയുടെ യുഗ്മം താഴേക്ക് വെച്ച് അങ്കുശാകൃതി വരുത്തണം; അതേ ക്രമത്തിൽ തർജനിയെയും വിധിപ്രകാരം നിയോഗിക്കണം.

Verse 11

इयं महाङ्कुशा मुद्रा सर्वकार्यार्थसाधिका

ഈ മഹാങ്കുശാ മുദ്ര എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അഭീഷ്ടഫലങ്ങളും സിദ്ധിപ്പിക്കുന്നതാണ്.

Verse 13

सव्यं दक्षिणादेशे तु दक्षिणं सव्यदेशतः / बाहू कृत्वा तु देवर्षे हस्तौ सम्परिवर्त्य च ४२।१२ / कनिष्ठानामिके युक्ते क्रमेणानेन तापस / तर्जनीभ्यां समाक्रान्ते सर्वोर्ध्वमपि मध्यमे

ഹേ ദേവർഷേ! ഇടത്തെയെ വലത് സ്ഥാനത്തും വലത്തെയെ ഇടത് സ്ഥാനത്തും വെച്ച്, ഭുജങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തി ഇരുകൈകളും പരസ്പരം മാറിക്കൊള്ളുക. ഹേ തപസ്വീ! ഈ ക്രമത്തിൽ കനിഷ്ഠയും അനാമികയും ചേർത്ത്, തർജനിദ്വയത്തോടെ മുറുക്കി; മധ്യമയെയും പൂർണ്ണമായി മേലോട്ടുയർത്തുക.

Verse 14

लोपामुद्रापतेङ्गुष्ठौ कारयेत्सकलावपि / इयं तु खेचरी नाम मुद्रा सर्वोत्तमोत्तमा / एतद्विज्ञानमात्रेण योगिनीनां प्रियो भवेत्

ഹേ ലോപാമുദ്രാപതേ! ഇരുവശത്തെയും അങ്കുഷ്ഠങ്ങളെയും പൂർണ്ണമായി വിധിപ്രകാരം ചെയ്യിക്കണം. ഇത് ‘ഖേചരീ’ എന്ന മുദ്ര; സകലോത്തമങ്ങളിൽ പരമോത്തമം. ഇതിന്റെ വിജ്ഞാനം മാത്രം കൊണ്ടും साधകൻ യോഗിനികൾക്ക് പ്രിയനാകും.

Verse 15

परिवर्त्य करौ स्पृष्टावर्धचन्द्रसमाकृती / तर्जन्यङ्गुष्ठयुगलं युगपद्योजयेत्ततः

ഇരുകൈകളും പരിവർത്തനം ചെയ്ത് പരസ്പരം സ്പർശിപ്പിച്ച് അർദ്ധചന്ദ്രസദൃശമായ ആകൃതി വരുത്തണം; തുടർന്ന് തർജനിയും അങ്കുഷ്ഠവും എന്ന യുഗ്മം ഒരേസമയം യോജിപ്പിക്കണം.

Verse 16

अधः कनिष्ठावष्टब्धमध्यमे विनियोजयेत् / अथैते कुटिले युक्त्वा सर्वाधस्तादनामिके / बीजमुद्रेयमाचिरात्सर्वसिद्धप्रवर्तिनी

താഴേക്ക് കനിഷ്ഠികയെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തി മധ്യമയിൽ നിയോഗിക്കണം. പിന്നെ വളഞ്ഞ വിരലുകൾ ചേർത്ത്, എല്ലാറ്റിലും താഴെ അനാമികയെ സ്ഥാപിക്കണം. ഈ ബീജമുദ്ര അചിരത്തിൽ സർവ്വസിദ്ധി പ്രవర്തിനിയാണ്.

Verse 17

मध्याग्रे कुटिलाकारे तर्जन्युपरि संस्थिते / अनामिकामध्यगते तथैव हि कनिष्टिके

മധ്യമയുടെ അഗ്രഭാഗം വളഞ്ഞ ആകൃതിയാക്കി തർജനിയുടെ മുകളിൽ സ്ഥാപിക്കണം. അനാമികയുടെ മധ്യഭാഗത്തിലും അതുപോലെ കനിഷ്ഠികയെ വെക്കണം.

Verse 18

सर्वा एकत्र संयोज्य चाङ्गुष्ठपरिपीडिताः / एषा तु प्रथमा मुद्रा योनिमुद्रेति संज्ञिता

എല്ലാ വിരലുകളും ഒരുമിച്ച് ചേർത്ത് അങ്ങുഷ്ഠംകൊണ്ട് അമർത്തണം. ഇതാണ് ആദ്യ മుద്ര; ‘യോണിമുദ്ര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം.

Verse 19

एता मुद्रास्तु देवर्षे श्रीदेव्याः प्रीतिहेतवः / पूजाकाले प्रयोक्तव्या यथानुक्रमयोगतः

ഹേ ദേവർഷേ! ഈ മുദ്രകൾ ശ്രീദേവിയുടെ പ്രീതിക്കുള്ള കാരണങ്ങളാണ്. പൂജാകാലത്ത് ക്രമാനുസാരമായി ഇവ പ്രയോഗിക്കണം.