Shloka 3
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
हयग्रीव उवाच मन्त्रं श्रीचक्रगेवास्याः सेयं हि त्रिपुरांबिका / सैषैव हि महालक्ष्मीः स्फुरच्चैवात्मनः पुरा
Transliteration
hayagrīva uvāca mantraṃ śrīcakragevāsyāḥ seyaṃ hi tripurāṃbikā / saiṣaiva hi mahālakṣmīḥ sphuraccaivātmanaḥ purā
Translation
ഹയഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു—ഇത് ശ്രീചക്രദേവിയുടെ മന്ത്രമാണ്; അവളേ ത്രിപുരാംബിക. അവളേ മഹാലക്ഷ്മി; പുരാതനകാലത്ത് സ്വാത്മസ്വരൂപമായി സ്ഫുരിച്ച് പ്രകാശിച്ചു.
Word by Word
हयग्रीवःHayagrīva
हयग्रीवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहयग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (हयः इव ग्रीवायाः यस्य)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मन्त्रम्mantra
मन्त्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
श्रीचक्रगेव(is) the ‘geva’/essence of the Śrīcakra
श्रीचक्रगेव:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootश्रीचक्र-गेव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रीचक्रस्य गेवम्/गेवः)
अस्याःof her
अस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
इयम्this (one)
इयम्:
Karta (कर्ता/Apposition)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphasis/indeed
त्रिपुराम्बिकाTripurāmbikā
त्रिपुराम्बिका:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootत्रिपुरा-अम्बिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिपुरायाः अम्बिका)
साshe
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एषाthis (very one)
एषा:
Karta (कर्ता/Apposition)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवalone/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; restriction/only
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
महालक्ष्मीःMahālakṣmī
महालक्ष्मीः:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootमहालक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (महती लक्ष्मीः)
स्फुरत्shining, flashing
स्फुरत्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्फुर् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle), प्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (अव्यक्त-विशेषणरूपेण)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
आत्मनःof herself/of the Self
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पुराformerly, earlier
पुरा:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)