Shloka 17
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
षोडशाक्षरविद्येयं श्रीविद्येति प्रकीर्तिता / इत्थं रहस्यमाख्यातं गोपनीयं प्रयत्नतः
Transliteration
ṣoḍaśākṣaravidyeyaṃ śrīvidyeti prakīrtitā / itthaṃ rahasyamākhyātaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ
Translation
ഈ ഷോഡശാക്ഷര വിദ്യ ‘ശ്രീവിദ്യ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇങ്ങനെ രഹസ്യം പ്രസ്താവിച്ചു; അതിനെ പരിശ്രമത്തോടെ ഗോപ്യമായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം।
Word by Word
षोडशाक्षरविद्याthe sixteen-syllable vidyā
षोडशाक्षरविद्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootषोडश-अक्षर-विद्या (प्रातिपदिक; षोडश + अक्षर + विद्या)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular ‘sixteen-syllable vidyā’
इयम्this
इयम्:
Samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun ‘this’
श्रीविद्याŚrīvidyā
श्रीविद्या:
Samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री-विद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular (as name)
इतिthus (called)
इति:
Sambandha (उद्धरणसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; quotative particle (इत्यर्थे)
प्रकीर्तिताis proclaimed
प्रकीर्तिता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; passive past participle ‘is proclaimed/called’ (elliptic copula)
इत्थम्thus
इत्थम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; adverb ‘thus, in this manner’
रहस्यम्the secret
रहस्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरहस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here nominative as subject of ‘(is) told’
आख्यातम्has been told
आख्यातम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; passive past participle ‘has been declared/told’
गोपनीयम्to be kept secret
गोपनीयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगोपनीय (प्रातिपदिक; गोप् धातोः अनीयर्)
Formकृदन्त (अनीयर्/तव्यत्-अर्थ), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; gerundive ‘to be kept secret’
प्रयत्नतःcarefully/with effort
प्रयत्नतः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्नतः (अव्यय; प्रयत्न + तस्)
Formअव्यय; adverb (तसिल्-प्रत्यय) ‘with effort, carefully’