Previous Verse
Next Verse

Shloka 92

Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration

Lalitopākhyāna

अस्याः सांनिध्यमात्रेण महात्रिपुरसुन्दरीम् / अर्चयन्ति ह्ययोध्यायां मनुष्या अधिदेवताम्

asyāḥ sāṃnidhyamātreṇa mahātripurasundarīm / arcayanti hyayodhyāyāṃ manuṣyā adhidevatām

അവളുടെ സാന്നിധ്യമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ അയോധ്യയിൽ മനുഷ്യർ അധിദേവതയായ മഹാത്രിപുരസുന്ദരിയെ അർച്ചിച്ചു ആരാധിക്കുന്നു।

asyāḥof her/of this (city)
asyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन), Feminine (स्त्रीलिङ्ग)
sāṃnidhya-mātreṇaby mere proximity/presence
sāṃnidhya-mātreṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsāṃnidhya (प्रातिपदिक) + mātra (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (कर्मधारय/षष्ठीभाव): ‘mere presence’; Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन), Neuter (नपुंसकलिङ्ग)
mahā-tripura-sundarīmMahātripurasundarī
mahā-tripura-sundarīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + tripura (प्रातिपदिक) + sundarī (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (नामधेय-समास): ‘Tripurasundarī (the Great)’; Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन), Feminine (स्त्रीलिङ्ग)
arcayantiworship
arcayanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√arc (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormParticle (निपात) ‘indeed’
ayodhyāyāmin Ayodhyā
ayodhyāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootayodhyā (प्रातिपदिक)
FormLocative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन), Feminine (स्त्रीलिङ्ग)
manuṣyāḥpeople
manuṣyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmanuṣya (प्रातिपदिक)
FormNominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन), Masculine (पुंलिङ्ग)
adhi-devatāmthe presiding deity
adhi-devatām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootadhi (उपसर्ग/अव्यय) + devatā (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: ‘presiding deity’; Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन), Feminine (स्त्रीलिङ्ग); apposition to mahātripurasundarīm