Previous Verse
Next Verse

Shloka 88

Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration

Lalitopākhyāna

अयोध्याधिपतिः श्रीमान्नाम्ना दशरथो नृपः / सन्तानरहितो ऽतिष्ठद्बहुकालं शुचाकुलः

ayodhyādhipatiḥ śrīmānnāmnā daśaratho nṛpaḥ / santānarahito 'tiṣṭhadbahukālaṃ śucākulaḥ

അയോധ്യയുടെ അധിപനായ ശ്രീമാൻ ദശരഥൻ എന്ന രാജാവ് സന്താനരഹിതനായി; ദീർഘകാലം ദുഃഖാകുലനായി കഴിഞ്ഞു।

ayodhyā-adhipatiḥthe lord of Ayodhyā
ayodhyā-adhipatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootayodhyā (प्रातिपदिक) + adhipati (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष: ayodhyāyāḥ adhipatiḥ); Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
śrīmānprosperous, illustrious
śrīmān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa of adhipatiḥ/nṛpaḥ
nāmnāby name
nāmnā:
Karaṇa (करण) / Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana; instrumental of specification
daśarathaḥDaśaratha
daśarathaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaśaratha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; proper noun
nṛpaḥking
nṛpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; apposition to daśarathaḥ
santāna-rahitaḥdevoid of offspring
santāna-rahitaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootsantāna (प्रातिपदिक) + rahita (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (नञ्/निर्देश: santānena rahitaḥ); Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate adjective of nṛpaḥ
atiṣṭhatremained, stayed
atiṣṭhat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (स्था धातु)
FormLaṅ-lakāra (लङ्), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
bahu-kālamfor a long time
bahu-kālam:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootbahu (प्रातिपदिक) + kāla (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (bahuḥ kālaḥ); Puṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; accusative of duration (काल-परिमाण)
śucāwith sorrow
śucā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśuc (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana; instrumental in compound sense
ākulaḥdistressed, agitated
ākulaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootākula (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate adjective of nṛpaḥ