Shloka 61
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
कञ्चित्कालमुवासाथ प्रभ्रान्त इव बिल्वलः / काञ्चीक्षेत्रनिवासेन क्रमेण प्रयताशयः
Transliteration
kañcitkālamuvāsātha prabhrānta iva bilvalaḥ / kāñcīkṣetranivāsena krameṇa prayatāśayaḥ
Translation
കുറച്ചുകാലം അവൻ ബിൽവലനെപ്പോലെ ഭ്രമിച്ചവനായി അവിടെ തന്നെ പാർത്തു. കാഞ്ചീക്ഷേത്രവാസം മൂലം ക്രമേണ അവന്റെ അന്തഃകരണം സംയമിതമായി.
Word by Word
कञ्चित्some
कञ्चित्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (indefinite ‘some’)
कालम्time
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उवासdwelt, stayed
उवास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/अनन्तरता सूचक particle)
प्रभ्रान्तःbewildered, roaming
प्रभ्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + भ्रान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
इवas if, like
इव:
Upamana-marker (उपमासूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा-सूचक particle)
बिल्वलःBilvala (name)
बिल्वलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबिल्वल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (व्यक्तिनाम/नाम)
काञ्चीक्षेत्रनिवासेनby (means of) residing in the Kāñcī region
काञ्चीक्षेत्रनिवासेन:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootकाञ्ची + क्षेत्र + निवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (काञ्ची-क्षेत्रे निवासः)
क्रमेणgradually, in due course
क्रमेण:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणम् (instrumental used adverbially)
प्रयताशयःwith a disciplined mind
प्रयताशयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रयत + आशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास (प्रयतः आशयः यस्य = having a disciplined mind/intent)