Shloka 42
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
शिवो व्युत्थाय सहसा धीरः संहृष्टमानसः / तस्या अनुग्रहं लब्ध्वा सर्वदेवनिषेवितः
Transliteration
śivo vyutthāya sahasā dhīraḥ saṃhṛṣṭamānasaḥ / tasyā anugrahaṃ labdhvā sarvadevaniṣevitaḥ
Translation
ശിവൻ സഹസാ എഴുന്നേറ്റ് നിന്നു—ധീരനും ഹർഷഭരിതഹൃദയനും ആയി. ആ ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചതിനാൽ അവൻ സർവദേവന്മാരാൽ സേവിതനായി.
Word by Word
śivaḥŚiva
śivaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
vyutthāyahaving risen
vyutthāya:
Kriyāviśeṣaṇa (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootvi-ut-sthā (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), ‘having risen/started up’
sahasāsuddenly
sahasā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय/प्रातिपदिक)
FormAdverb (सहसा—‘suddenly’), क्रियाविशेषण
dhīraḥsteadfast
dhīraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdhīra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; विशेषण—‘śivaḥ’ इत्यस्य
saṃhṛṣṭa-mānasaḥwith a delighted mind
saṃhṛṣṭa-mānasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃhṛṣṭa-mānasa (प्रातिपदिक; संहृष्ट + मानस)
FormMasculine, Nominative, Singular; बहुव्रीहि—‘whose mind is delighted’; विशेषण—‘śivaḥ’
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPronoun, Feminine, Genitive (6th), Singular
anugrahamfavor/grace
anugraham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootanugraha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular
labdhvāhaving obtained
labdhvā:
Kriyāviśeṣaṇa (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootlabh (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), ‘having obtained’
sarva-deva-niṣevitaḥserved by all the gods
sarva-deva-niṣevitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva-deva-niṣevita (प्रातिपदिक; सर्व + देव + निषेवित)
FormMasculine, Nominative, Singular; past participle (कृदन्त/क्त) used adjectivally; ‘served by all gods’