Shloka 21
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
परिधाय पटौ शुद्धे कौसुम्भौ वाथ वारुणौ / आचम्य प्रयतो विद्वान्हृदि ध्यायन्परांबिकाम्
Transliteration
paridhāya paṭau śuddhe kausumbhau vātha vāruṇau / ācamya prayato vidvānhṛdi dhyāyanparāṃbikām
Translation
ശുദ്ധവസ്ത്രങ്ങൾ—കൗസുംബമോ അല്ലെങ്കിൽ വാരുണ (നീല) വർണ്ണമോ—ധരിക്കണം. ആചമനം ചെയ്ത് നിയന്ത്രിതനായ പണ്ഡിതൻ ഹൃദയത്തിൽ പരാംബികയെ ധ്യാനിക്കണം.
Word by Word
paridhāyahaving donned
paridhāya:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari+dhā (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having put on/worn)
paṭautwo cloths/garments
paṭau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpaṭa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), द्विवचन (dual)
śuddhepure
śuddhe:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśuddha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; विशेषण (of paṭau)
kausumbhausaffron-colored
kausumbhau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkausumbha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; विशेषण (saffron-colored)
vāor
vā:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्प (or)
athaor else
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/विकल्पानुबंध (or else/and then)
vāruṇauvāruṇa-colored (bluish)
vāruṇau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāruṇa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; विशेषण (Varuṇa-related; bluish/sea-colored)
ācamyahaving performed ācamana
ācamya:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā+cam (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); पूर्वक्रिया (having sipped/ācamana)
prayataḥself-controlled
prayataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootprayata (प्रातिपदिक; √yam धातु-निष्पन्न)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP) 'disciplined/controlled'; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vidvānthe learned man
vidvān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvidvas (प्रातिपदिक; √vid धातु-निष्पन्न)
Formशतृ-प्रत्ययान्त (present active participle used as noun); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hṛdiin the heart
hṛdi:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roothṛd (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन
dhyāyanmeditating
dhyāyan:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdhyai (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
parā-ambikāmthe Supreme Mother (Ambikā)
parā-ambikām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparā (प्रातिपदिक) + ambikā (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय ('supreme mother'); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन