Shloka 89
Devanagari script
नीलोत्पलैश्च कह्लारैरम्लानैरतिसौरभैः / वास्यमानं सदा हृद्यं शीतलं लघु निर्मलम्
Transliteration
nīlotpalaiśca kahlārairamlānairatisaurabhaiḥ / vāsyamānaṃ sadā hṛdyaṃ śītalaṃ laghu nirmalam
Translation
നീലോത്പലങ്ങളും കഹ്ലാരപുഷ്പങ്ങളും—വാടാത്തതും അത്യന്തം സൗരഭ്യമുള്ളതും—കൊണ്ട് അത് നിത്യം സുഗന്ധിതമായി; ഹൃദയഹാരിയും ശീതളവും ലഘുവും നിർമ്മലവും ആയിരുന്നു.
Word by Word
नीलोत्पलैःwith blue lotuses
नीलोत्पलैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootनील-उत्पल (प्रातिपदिक; नील + उत्पल)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः (नीलानि उत्पलानि)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कह्लारैःwith kahlāra-lotuses
कह्लारैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकह्लार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; नाम (a kind of lotus)
अम्लानैःunwithered
अम्लानैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootअम्लान (प्रातिपदिक; अ- + म्लान)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying the flowers)
अतिसौरभैःwith very fragrant (ones)
अतिसौरभैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootअति-सौरभ (प्रातिपदिक; अति + सौरभ)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; अव्ययीभाव-समासः (अति = excessively)
वास्यमानम्being perfumed/scented
वास्यमानम्:
Karma (कर्म/Object; being perfumed)
TypeVerb
Root√वास् (धातु) + यमान (कृदन्त-प्रत्यय; कर्मणि वर्तमानकाले)
Formकर्मणि वर्तमानकृदन्त (present passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘वास्यते’ इति
सदाalways
सदा:
Kala (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
हृद्यम्pleasing to the heart
हृद्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootहृद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
शीतलम्cool
शीतलम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootशीतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
लघुlight
लघु:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootलघु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
निर्मलम्pure, spotless
निर्मलम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootनिर्मल (प्रातिपदिक; निर् + मल)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (मलरहितम्)