Shloka 40
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
परितो भ्राम्यति मुने मणिनौकाधिरोहिणी / वापिका पयसागाधा पूर्ववत्परिकीर्तिता
Transliteration
parito bhrāmyati mune maṇinaukādhirohiṇī / vāpikā payasāgādhā pūrvavatparikīrtitā
Translation
ഹേ മുനേ! മണിമയ നൗകയിൽ അധിരൂഢയായ അവൾ ചുറ്റും ഭ്രമിക്കുന്നു; ആ വാപിക ജലത്തിൽ അതിഗാഢമാണ്—എന്ന് മുൻപുപോലെ പരികീർത്തിതം।
Word by Word
परितःaround
परितः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरितः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक/पर्याय (adverb: around)
भ्राम्यतिwanders/moves about
भ्राम्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
मणिनौकाधिरोहिणीshe who rides a jeweled boat
मणिनौकाधिरोहिणी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअधिरोहिणी (प्रातिपदिक) + नौका (प्रातिपदिक) + मणि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मणिमयी नौका अधिरोहति = one who mounts a jeweled boat)
वापिकाthe pond
वापिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवापिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पयसाःof water
पयसाः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
अगाधाunfathomable/deep
अगाधा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअगाध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पूर्ववत्as before
पूर्ववत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत् (अव्यय)
Formअव्यय; रीत्यर्थक (as before)
परिकीर्तिताis described
परिकीर्तिता:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootपरिकीर्तित (कृदन्त; √कीर्त्/कीर्तय् धातु + परि)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle): ‘described/proclaimed’