Shloka 78
Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa
Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra
Devanagari script
उत्तरे हलधृग्विष्णुः पद्मकिञ्जल्कसंनिभः / आग्नेय्यामरविन्दाभो मुसली मधुसूदनः
Transliteration
uttare haladhṛgviṣṇuḥ padmakiñjalkasaṃnibhaḥ / āgneyyāmaravindābho musalī madhusūdanaḥ
Translation
വടക്കുദിക്കിൽ ഹലധാരിയായ വിഷ്ണു പദ്മകിഞ്ചൽക്കസദൃശ ദീപ്തൻ. ആഗ്നേയദിക്കിൽ അരവിന്ദപ്രഭയുള്ള, മുസലധാരിയായ മധുസൂദനൻ വിരാജിക്കുന്നു.
Word by Word
उत्तरेin the north
उत्तरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन (agreeing with दिक्/पार्श्व etc. understood)
हल-धृक्bearing a plough
हल-धृक्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of विष्णुः)
TypeAdjective
Rootहल (प्रातिपदिक) + धृ (धातु) → धृक् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: हलं धरतीति
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
पद्म-किञ्जल्क-संनिभःresembling lotus-filaments/pollen
पद्म-किञ्जल्क-संनिभः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of विष्णुः)
TypeAdjective
Rootपद्म (प्रातिपदिक) + किञ्जल्क (प्रातिपदिक) + संनिभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (उपमान: पद्मकिञ्जल्कस्य संनिभः)
आग्नेय्याम्in the southeast
आग्नेय्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन (agreeing with दिशि understood)
अरविन्द-आभःlotus-radiant
अरविन्द-आभः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of मधुसूदनः)
TypeAdjective
Rootअरविन्द (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (उपमान: अरविन्दस्य आभा/आभः)
मुसलीbearing a pestle/club
मुसली:
विशेषण (Viśeṣaṇa of मधुसूदनः)
TypeAdjective
Rootमुसलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त
मधुसूदनःMadhusūdana
मधुसूदनः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootमधुसूदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन