Shloka 69
Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa
Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra
Devanagari script
मरीच्याद्यैः प्रजासृग्भिर्वर्तते साकमब्धिप / चतुर्दशापि विद्यास्ता उपविद्याः सहस्रशः
Transliteration
marīcyādyaiḥ prajāsṛgbhirvartate sākamabdhipa / caturdaśāpi vidyāstā upavidyāḥ sahasraśaḥ
Translation
ഹേ അബ്ധിപാ! മരീചി മുതലായ പ്രജാസൃഷ്ടാക്കളോടൊപ്പം അദ്ദേഹം വർത്തിക്കുന്നു; അവിടെ പതിനാലു വിദ്യകളും ആയിരക്കണക്കിന് ഉപവിദ്യകളും നിലനിൽക്കുന്നു.
Word by Word
marīci-ādyaiḥwith Marīci and others
marīci-ādyaiḥ:
Sahakāraka (सहकारक/Accompaniment)
TypeNoun
Rootmarīci (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; समासः मरीचि+आदि (तत्पुरुषः: 'मरीचिः आदिः येषाम्')
prajā-sṛgbhiḥwith the progeny-creators
prajā-sṛgbhiḥ:
Sahakāraka (सहकारक/Accompaniment)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक) + sṛj (सृज् धातु से निष्पन्न प्रातिपदिक: sṛg)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः प्रजा+सृग् (उपपद-तत्पुरुषः: 'प्रजाः सृजन्ति ये')
vartateremains/abides, is present
vartate:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Root√vṛt (वृत् धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद (Ātmanepada)
sākamtogether with
sākam:
Sahakāraka (सहकारक/Accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootsākam (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (together with)
abdhipaO lord of the ocean
abdhipa:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative address)
TypeNoun
Rootabdhipa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः अब्धि+प (षष्ठी-तत्पुरुषः: 'अब्धेः पः/पतिः')
caturdaśafourteen
caturdaśa:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootcaturdaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (संख्यावाचक), प्रथमा/द्वितीया बहुवचनार्थे समाहार (collective numeral); द्विगु-समासः (चतुर्+दश)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
vidyāḥsciences, knowledges
vidyāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvidyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
tāḥthose
tāḥ:
Anuvāda/Pronominal subject (अनुवाद/Reference)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
upavidyāḥsubsidiary sciences
upavidyāḥ:
Apposition (समनाधिकरण/Identifier)
TypeNoun
Rootupavidyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः उप+विद्या (उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुषः)
sahasraśaḥby thousands, in thousands
sahasraśaḥ:
Parimana (परिमाण/Quantifier)
TypeIndeclinable
Rootsahasraśas (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/परिमाणवाचक (in thousands; by the thousand)