Shloka 92
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
। घोरैस्तपोभिरत्यर्थं पूरयामास धीरधीः / मतङ्गमुनिपुत्रेण सुचिरं समुपासिता
Transliteration
. ghoraistapobhiratyarthaṃ pūrayāmāsa dhīradhīḥ / mataṅgamuniputreṇa suciraṃ samupāsitā
Translation
ധീരബുദ്ധിയായ (മുദ്രിണീ) ഘോരതപസ്സുകളാൽ അത്യന്തം പൂർണ്ണത കൈവരിച്ചു. മാതംഗമുനിയുടെ പുത്രൻ അവളെ ദീർഘകാലം സമർപ്പണത്തോടെ ഉപാസിച്ചു.
Word by Word
घोरैःterrible
घोरैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, बहुवचन; विशेषण
तपोभिःby austerities
तपोभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
अत्यर्थम्exceedingly
अत्यर्थम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/तीव्रतावाचक क्रियाविशेषण (adverb: exceedingly)
पूरयामासfulfilled/completed
पूरयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूर् (धातु)
Formलिट् (Periphrastic perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
धीरधीःthe steadfast-minded one
धीरधीः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधीर + धी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (“धीरः धीः यस्य/धीरधीः” = one of steadfast intellect)
मतङ्ग-मुनि-पुत्रेणby the son of the sage Mataṅga
मतङ्ग-मुनि-पुत्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमतङ्ग + मुनि + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला (“मतङ्गस्य मुनिः; तस्य पुत्रः”)
सुचिरम्for a long time
सुचिरम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसुचिरम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (for a long time)
समुपासिताwas duly attended/served
समुपासिता:
Kriya (क्रिया/वर्णन)
TypeVerb
Rootसम्-उप-आस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन