Shloka 36
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
शालमूलपरीणाहो योजनायुतमब्धिप / शालाग्रस्य तु गव्यूतेर्नद्धवातायनं पृथक्
Transliteration
śālamūlaparīṇāho yojanāyutamabdhipa / śālāgrasya tu gavyūternaddhavātāyanaṃ pṛthak
Translation
ഹേ അബ്ധിപാ (സമുദ്രാധിപതേ)! ശാലദ്വാരത്തിന്റെ മൂലഭാഗത്തിന്റെ പരിനാഹം പത്ത് യോജനമാണ്. ശാലയുടെ അഗ്രഭാഗത്ത് ഒരു ഗവ്യൂതി അളവിൽ വേർതിരിച്ച് ബന്ധിച്ച വാതായനങ്ങൾ (ജാലകങ്ങൾ) ഉണ്ട്.
Word by Word
शाल-मूल-परिणाहःdiameter at the base of the śāla (pillar/tree)
शाल-मूल-परिणाहः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootशाल (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक) + परिणाह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (षष्ठी/सम्बन्ध: ‘diameter at the base of the śāla’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
योजन-अयुतम्ten thousand yojanas
योजन-अयुतम्:
कर्म (Karma/measure-object)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/द्विगु-सदृश परिमाणसमास; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; परिमाणवाचक (‘ten thousand yojanas’)
अब्धि-पO lord of the ocean
अब्धि-प:
सम्बोधन (Sambodhana)
TypeNoun
Rootअब्धि (प्रातिपदिक) + प (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास; पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/Vocative); एकवचन
शाला-अग्रस्यof the top of the śālā
शाला-अग्रस्य:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootशाला (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास; नपुंसकलिङ्ग ‘अग्र’; षष्ठी (6th/Genitive); एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle: ‘but/indeed’)
गव्यूतेःof a gavyūti (measure)
गव्यूतेः:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootगव्यूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन; परिमाणवाचक (‘of one gavyūti’)
नद्ध-वातायनम्a fastened window/opening
नद्ध-वातायनम्:
कर्म/विषय (Karma/Viṣaya)
TypeNoun
Rootनद्ध (कृदन्त/प्रातिपदिक; नह् धातु) + वातायन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय समास (‘bound/fastened window/opening’); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (context: specification of feature)
पृथक्separately, distinct
पृथक्:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: separately)