Shloka 87
प्रत्याहारवर्णनम्
Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence
Devanagari script
यस्मात्क्षेत्रं विजानाति तत्मात्क्षेत्रज्ञ उच्यते / क्षेत्रं प्रत्ययते यस्मात्क्षेत्रज्ञः शुभ उच्यते
Transliteration
yasmātkṣetraṃ vijānāti tatmātkṣetrajña ucyate / kṣetraṃ pratyayate yasmātkṣetrajñaḥ śubha ucyate
Translation
ക്ഷേത്രത്തെ അറിയുന്നതിനാൽ അവൻ ‘ക്ഷേത്രജ്ഞൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ ആരാൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രത്യയം (സാക്ഷാത്കാരം) ഉണ്ടാകുന്നുവോ, ആ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ ‘ശുഭൻ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
Word by Word
यस्मात्from whom/which; because
यस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग (masc/neut), पञ्चमी (Ablative), एकवचन (singular)
क्षेत्रम्the field; body
क्षेत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (singular)
विजानातिknows; understands
विजानाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग (masc/neut), पञ्चमी (Ablative), एकवचन (singular)
क्षेत्रज्ञःknower of the field
क्षेत्रज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र-ज्ञ (प्रातिपदिक); क्षेत्र (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (singular)
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
क्षेत्रम्the field
क्षेत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (singular)
प्रत्ययतेrecognizes; apprehends
प्रत्ययते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-इ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), आत्मनेपद; अर्थः: प्रतियते/प्रत्येति (understands/recognizes)
यस्मात्because of which/whom
यस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग (masc/neut), पञ्चमी (Ablative), एकवचन (singular)
क्षेत्रज्ञःknower of the field
क्षेत्रज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र-ज्ञ (प्रातिपदिक); क्षेत्र (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (singular)
शुभःauspicious; good
शुभः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (singular); विशेषणम्
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)