Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

प्रत्याहारवर्णनम्

Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence

वर्णाश्रमविरुद्धो यः शिष्टशास्त्रविरोधकः / एष मार्गो हि निरये तिर्य्यग्योनौ च कारणम्

varṇāśramaviruddho yaḥ śiṣṭaśāstravirodhakaḥ / eṣa mārgo hi niraye tiryyagyonau ca kāraṇam

വർണാശ്രമത്തോട് വിരുദ്ധവും ശിഷ്ടശാസ്ത്രത്തോട് വിരോധമുള്ളതുമായ വഴി—അതാണ് നരകത്തിനും തിര്യക്-യോനിക്കും കാരണമാകുന്നത്.

varṇa-āśrama-viruddhaḥcontrary to the varṇa-āśrama order
varṇa-āśrama-viruddhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvarṇa (प्रातिपदिक) + āśrama (प्रातिपदिक) + viruddha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular; adjective used substantively; ‘opposed to varṇa and āśrama’
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular; relative pronoun
śiṣṭa-śāstra-virodhakaḥopposed to the authoritative teachings of the learned
śiṣṭa-śāstra-virodhakaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśiṣṭa (प्रातिपदिक) + śāstra (प्रातिपदिक) + virodhaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular; ‘opposer of the śiṣṭas’ scriptures’
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular; demonstrative
mārgaḥpath, course
mārgaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootmārga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic/causal particle
nirayein hell
niraye:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootniraya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (सप्तमी/7), Singular
tiryyag-yonauin an animal birth
tiryyag-yonau:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Roottiryyak (प्रातिपदिक) + yoni (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (सप्तमी/7), Singular; ‘in an animal womb/species’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
kāraṇamcause
kāraṇam:
Pradhāna (प्रधान/predicate complement)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (प्रथमा/1), Singular; predicate nominative