Shloka 61
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
आत्मानं बहुधा कृत्वा तरुणादित्यपाटलम् / क्वचित्तापिच्छवच्छ्यामं क्वचिच्च धवलद्युतिम्
Transliteration
ātmānaṃ bahudhā kṛtvā taruṇādityapāṭalam / kvacittāpicchavacchyāmaṃ kvacicca dhavaladyutim
Translation
അവൻ സ്വയം പലവിധമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു—എവിടെയോ ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ അരുണവർണ്ണം, എവിടെയോ താമാലപത്രംപോലെ ശ്യാമം, മറ്റെവിടെയോ ധവള ദ്യുതിയിൽ പ്രകാശം.
Word by Word
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma (कर्म/object of कृत्वा)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (द्वितीया) singular
बहुधाin many ways
बहुधा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण), indeclinable
कृत्वाhaving made (himself)
कृत्वा:
Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
FormAbsolutive/gerund (क्त्वा-कृदन्त), indeclinable in form; prior action
तरुण-आदित्य-पाटलम्reddish like the young sun
तरुण-आदित्य-पाटलम्:
Karma (कर्म/predicate-object after कृत्वा)
TypeAdjective
Rootतरुण (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + पाटल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया) singular; used predicatively with implied रूपम्/वर्णम्; तत्पुरुष-समासः (तरुणस्य आदित्यस्य पाटलम् इव)
क्वचित्somewhere/sometimes
क्वचित्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
FormAdverb (देश/कालवाचक), indeclinable
तापिच्छवत्like a peacock feather (dark)
तापिच्छवत्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootतम् + पिच्छ (प्रातिपदिके) + वत् (तद्धित)
FormIndeclinable-like adjective in -वत्; here used as upamā (comparison): 'like the feather of a peacock'; (तापिच्छ = तमः-पिच्छ, 'dark/peacock-feather')
श्यामम्dark
श्यामम्:
Karma (कर्म/predicate-object)
TypeAdjective
Rootश्याम (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया) singular; predicative with implied रूपम्/वर्णम्
क्वचित्sometimes
क्वचित्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
FormAdverb, indeclinable
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय), indeclinable
धवल-द्युतिम्white radiance
धवल-द्युतिम्:
Karma (कर्म/predicate-object)
TypeNoun
Rootधवल (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (द्वितीया) singular; कर्मधारय-समासः (धवला द्युतिः)