Shloka 39
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
विषेण नकुली देवी समाह्वास्त युयुत्सया / कुन्तिषेणेन समरं महामाया तदाकरोत्
Transliteration
viṣeṇa nakulī devī samāhvāsta yuyutsayā / kuntiṣeṇena samaraṃ mahāmāyā tadākarot
Translation
നകുലീ ദേവി വിഷബലത്തോടെ യുദ്ധേച്ഛയോടെ വെല്ലുവിളിച്ചു. അപ്പോൾ മഹാമായ കുന്തിഷേണനോടൊപ്പം സമരത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു॥
Word by Word
विषेणwith poison
विषेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
नकुलीNakulī (a goddess/warrior)
नकुली:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनकुली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
देवीgoddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समाह्वास्तchallenged/called (to battle)
समाह्वास्त:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√ह्वा (धातु)
Formलुङ् (Aorist/लुङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; रूपम्—समाह्वात्/समाह्वास्त् (पाठभेद/संहितारूप)
युयुत्सयाwith desire to fight
युयुत्सया:
Hetu/Karana (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootयुयुत्सा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
कुन्ति-षेणेनwith Kuntiṣeṇa
कुन्ति-षेणेन:
Sahakari/Karana (करण/सहकारी)
TypeNoun
Rootकुन्ति (प्रातिपदिक) + षेण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कुन्त्या षेणः/सेना = spear-army/one named Kuntiṣeṇa)
समरम्battle
समरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महामायाMahāmāyā
महामाया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + माया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महती माया = great enchantress; proper epithet/name)
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
अकरोत्made/did
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलुङ् (Aorist/लुङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्