Shloka 6
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
कथमेवं विनिःशेषं हतायूयं दुराशयाः / अप्रधृष्यभुजासत्त्वान्भवतो मत्कुलाङ्कुरान् / कथमेकपदे दुष्टा वनिता संगरे ऽवधीत्
Transliteration
kathamevaṃ viniḥśeṣaṃ hatāyūyaṃ durāśayāḥ / apradhṛṣyabhujāsattvānbhavato matkulāṅkurān / kathamekapade duṣṭā vanitā saṃgare 'vadhīt
Translation
ദുരാശയരേ, നിങ്ങൾ ഇങ്ങനെ മുഴുവനായി എങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെട്ടു? അപ്രധൃഷ്യമായ ഭുജബലമുള്ള, എന്റെ കുലത്തിന്റെ അങ്കുരങ്ങളായ നിങ്ങളെ ആ ദുഷ്ട സ്ത്രീ യുദ്ധത്തിൽ ഒരൊറ്റ നിമിഷത്തിൽ എങ്ങനെ വധിച്ചു?
Word by Word
kathamhow?
katham:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: how?)
evamthus
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/so)
viniḥśeṣamcompletely
viniḥśeṣam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootviniḥśeṣa (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणवत् द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative: completely, without remainder)
hatāḥkilled / slain
hatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Roothan (हन् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative plural)
yūyamyou (all)
yūyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuṣmad (युष्मद्-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-बहुवचन (Nominative plural)
durāśayāḥof evil intent / ill-minded
durāśayāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdurāśaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative plural)
apradhṛṣya-bhuja-sattvānthose with invincible arm-strength
apradhṛṣya-bhuja-sattvān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roota-pradhṛṣya (प्रातिपदिक) + bhuja (प्रातिपदिक) + sattva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचन (Accusative plural); तत्पुरुषः—"अप्रधृष्यौ भुजौ यस्य" (invincible-armed) + "सत्त्व" (valour/strength) → "invincible in arm-strength"
bhavataḥof you (sir)
bhavataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootbhavat (भवत्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन (Genitive singular)
mat-kula-aṅkurānthe offspring of my family line
mat-kula-aṅkurān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmat (अस्मद्-प्रातिपदिक) + kula (प्रातिपदिक) + aṅkura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचन (Accusative plural); तत्पुरुषः—"मम कुलस्य अङ्कुरान्" (sprouts/offspring of my lineage)
kathamhow?
katham:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (how?)
eka-padein a single stroke
eka-pade:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rooteka (प्रातिपदिक) + pada (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; सप्तमी-एकवचन-रूपेण अव्ययवत् (adverbial: in one step/at once)
duṣṭāwicked
duṣṭā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootduṣṭa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Nominative singular)
vanitāwoman
vanitā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvanitā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Nominative singular)
saṃgarein battle
saṃgare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-एकवचन (Locative singular)
avadhītkilled
avadhīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootava-han (अव + हन् धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (she killed)