Shloka 44
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
एकौघस्य प्रसारेण युद्धं कर्तुं महाबलः / चतुर्बाहुमुखान्पुत्रांश्चतुर्जलधिसन्निभान्
Transliteration
ekaughasya prasāreṇa yuddhaṃ kartuṃ mahābalaḥ / caturbāhumukhānputrāṃścaturjaladhisannibhān
Translation
ഒരു മഹാപ്രവാഹത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയോടെ ആ മഹാബലൻ യുദ്ധത്തിനൊരുങ്ങി. നാലു ഭുജങ്ങളും മുഖങ്ങളും ഉള്ള, നാലു സമുദ്രസമാന പുത്രന്മാരെ അവൻ മുന്നോട്ടിറക്കി.
Word by Word
एकौघस्यof the single flood/stream (mass)
एकौघस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootएक-ओघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासः—कर्मधारय (एकः ओघः)
प्रसारेणby the spreading/extension
प्रसारेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रसार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrument)
युद्धम्battle
युद्धम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
कर्तुम्to do/to wage
कर्तुम्:
प्रयोजन/क्रियार्थ (Infinitive of purpose)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive); धातुः—कृ (करणे)
महाबलःmighty/very strong
महाबलः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहाबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महत् बलम् यस्य/महद्बलः)
चतुर्-बाहु-मुखान्having four arms and faces
चतुर्-बाहु-मुखान्:
विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootचतुर् + बाहु + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (चत्वारः बाहवः मुखानि च येषाम्)
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
चतुर्-जलधि-सन्निभान्like four oceans
चतुर्-जलधि-सन्निभान्:
विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootचतुर् + जलधि + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (चतुर्जलधिभ्यः सन्निभाः)