Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day

मन्त्रयित्वा पुनस्तत्र कुटिलाक्षपुरोगमैः / विषङ्गेण विशुक्रेणासममात्मसुतैरपि

mantrayitvā punastatra kuṭilākṣapurogamaiḥ / viṣaṅgeṇa viśukreṇāsamamātmasutairapi

പിന്നീട് അവിടെ കുഠിലാക്ഷന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ, വിഷംഗൻ, വിശുക്രൻ, കൂടാതെ സ്വന്തം പുത്രന്മാരോടും കൂടി അവൻ വീണ്ടും ആലോചന നടത്തി।

mantrayitvāhaving consulted
mantrayitvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootmantr (धातु) → mantrayitvā (कृदन्त, त्वा-प्रत्यय; denominative/causative ‘to consult’)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/त्वान्त अव्यय) ‘having consulted’
punaragain
punar:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAdverb of place (देशवाचक क्रियाविशेषण)
kuṭila-akṣa-purogamaiḥwith those led by Kuṭilākṣa
kuṭila-akṣa-purogamaiḥ:
Sahakāraka (सहकारक/सहयोगी) (instrumental of accompaniment)
TypeNoun
Rootkuṭila (प्रातिपदिक) + akṣa (प्रातिपदिक) + purogama (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); Bahuvrīhi: ‘those whose leader is Kuṭilākṣa / led by Kuṭilākṣa’
viṣaṅgeṇawith Viṣaṅga
viṣaṅgeṇa:
Sahakāraka (सहकारक/सहयोगी)
TypeNoun
Rootviṣaṅga (प्रातिपदिक; proper name)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
viśukreṇawith Viśukra
viśukreṇa:
Sahakāraka (सहकारक/सहयोगी)
TypeNoun
Rootviśukra (प्रातिपदिक; proper name)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
asamamunequally/not equally
asamam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण) (manner)
TypeAdjective
Roota-sama (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); used adverbially ‘unequally/not on equal terms’
ātma-sutaiḥwith (his) own sons
ātma-sutaiḥ:
Sahakāraka (सहकारक/सहयोगी)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); ‘with his own sons’
apialso/even
api:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात) meaning ‘also/even’