Shloka 36
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
नीरक्षीरवदत्यन्ताश्लेषं शक्तिसुरद्विषाम् / संकुलाकारतां प्राप्तो युद्धकाले ऽभवत्तदा
Transliteration
nīrakṣīravadatyantāśleṣaṃ śaktisuradviṣām / saṃkulākāratāṃ prāpto yuddhakāle 'bhavattadā
Translation
അന്ന് യുദ്ധത്തിൽ ശക്തിധരരും ദേവദ്വേഷികളും വെള്ളവും പാലുംപോലെ അത്യന്തം ചേർന്നു കലർന്നു; അപ്പോൾ രണഭൂമി അത്യന്തം സംകുലരൂപം പ്രാപിച്ചു.
Word by Word
नीर-क्षीर-वत्like water and milk (mingled)
नीर-क्षीर-वत्:
विशेषण (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootनीर (प्रातिपदिक) + क्षीर (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formअव्ययीभाव-समास; उपमानार्थे अव्ययम् (like/as)
अत्यन्त-आश्लेषम्complete intermixture/close contact
अत्यन्त-आश्लेषम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootअत्यन्त (प्रातिपदिक) + आश्लेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (अत्यन्तः आश्लेषः)
शक्ति-सुर-द्विषाम्of the Śakti-bearing enemies of the gods
शक्ति-सुर-द्विषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + सुर (प्रातिपदिक) + द्विष् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; तत्पुरुषः (सुरान् द्विषन्ति इति)
संकुल-आकारताम्a confused/entangled form
संकुल-आकारताम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootसंकुल (प्रातिपदिक) + आकारता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (संकुला आकारता)
प्राप्तःhaving attained
प्राप्तः:
कर्ता (Karta)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having attained’
युद्ध-कालेat the time of battle
युद्ध-काले:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (युद्धस्य कालः)
अभवत्became/was
अभवत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)