Shloka 84
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अक्षीणनकुलं नाम महास्त्रं सर्वतोमुखम् / वह्निज्वालापरीताग्रं संदधे शार्ङ्गधन्वनि
Transliteration
akṣīṇanakulaṃ nāma mahāstraṃ sarvatomukham / vahnijvālāparītāgraṃ saṃdadhe śārṅgadhanvani
Translation
അവൾ ‘അക്ഷീണനകുലം’ എന്ന പേരുള്ള സർവതോമുഖ മഹാസ്ത്രം, അഗ്രഭാഗം അഗ്നിജ്വാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതിനെ, ശാർങ്ഗധന്വിയിലേക്കു സംധാനം ചെയ്തു.
Word by Word
अक्षीणनकुलम्(the weapon called) Akṣīṇanakula
अक्षीणनकुलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअ-क्षीण-नकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘अक्षीणः नकुलः’ इव/‘अक्षीण-नकुल’ नाम (unfailing/undiminishing Nakula)
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/नामधेय)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable: ‘by name/called’)
महास्त्रम्a great weapon
महास्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा-अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘महत् अस्त्रम्’ (great missile/weapon)
सर्वतोमुखम्all-facing
सर्वतोमुखम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्वतः-मुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभावः—‘सर्वतः मुखं यस्य’ (facing all directions)
वह्निज्वालापरीताग्रम्with its tip wreathed in fire-flames
वह्निज्वालापरीताग्रम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवह्नि-ज्वाला-परित-आग्र (प्रातिपदिक; परीत = कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वह्निज्वालाभिः परीतम् अग्रं यस्य’ (whose tip/front is surrounded by flames)
संदधे(she) fixed/aimed/put in place
संदधे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-धा (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
शार्ङ्गधन्वनिupon Śārṅgadhanvan (the wielder of Śārṅga)
शार्ङ्गधन्वनि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशार्ङ्ग-धन्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; ‘शार्ङ्गं धनुः यस्य’ (on/at the wielder of Śārṅga bow; i.e., Viṣṇu/Kṛṣṇa epithet)