Shloka 56
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अथ श्रीनकुलीदेव्या द्वात्रिंशद्दन्तकोटयः / द्वात्रिंशत्कोटयो जाता नकुलाः कनकप्रभाः
Transliteration
atha śrīnakulīdevyā dvātriṃśaddantakoṭayaḥ / dvātriṃśatkoṭayo jātā nakulāḥ kanakaprabhāḥ
Translation
അപ്പോൾ ശ്രീ നകുലീ ദേവിയുടെ മുപ്പത്തിരണ്ട് കോടി ദന്തങ്ങളിൽ നിന്ന് മുപ്പത്തിരണ്ട് കോടി കനകപ്രഭ നകുലങ്ങൾ ജനിച്ചു।
Word by Word
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धार्थक (then/now)
श्री-नकुली-देव्याःof the revered goddess Nakulī
श्री-नकुली-देव्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + नकुली (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/षष्ठी), एकवचन; कर्मधारयसमासः ‘श्रीमत्-नकुली-देवी’
द्वात्रिंशत्-दन्त-कोटयःthirty-two crores of teeth (sets)
द्वात्रिंशत्-दन्त-कोटयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वात्रिंशत् (संख्या) + दन्त (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (द्वात्रिंशत् दन्तानां कोटयः)
द्वात्रिंशत्-कोटयःthirty-two crores
द्वात्रिंशत्-कोटयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वात्रिंशत् (संख्या) + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगु-समासः (संख्यापूर्वकः)
जाताःwere born
जाताः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) → जात (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘were born/appeared’ (वाक्ये क्रियावत्)
नकुलाःmongooses
नकुलाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कनक-प्रभाःgolden-lustrous
कनक-प्रभाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकनक (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (कनकस्य प्रभा यस्य) — विशेषणम् (नकुलाः)