Shloka 99
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
चण्डैः खुरपुटैः सैन्यं खण्डयन्नतिवेगतः / अश्वारूढातुरङ्गो ऽपि मर्दयामास दानवान्
Transliteration
caṇḍaiḥ khurapuṭaiḥ sainyaṃ khaṇḍayannativegataḥ / aśvārūḍhāturaṅgo 'pi mardayāmāsa dānavān
Translation
അവൻ അതിവേഗത്തിൽ കുതിരയുടെ ഭീകരമായ കുളമ്പുകളാൽ സൈന്യത്തെ ചിതറിച്ചുകൊണ്ട്, അശ്വാരൂഢനായി ദാനവരെ ചവിട്ടി മർദിച്ചു।
Word by Word
चण्डैःwith fierce
चण्डैः:
करण-विशेषण (Qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootचण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (खुरपुटैः)
खुरपुटैःwith hoof-strikes/hoof-blows
खुरपुटैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootखुरपुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः—खुरस्य पुटः (तत्पुरुष)
सैन्यम्the army
सैन्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
खण्डयन्shattering/cutting up
खण्डयन्:
क्रिया (Participial action)
TypeVerb
Rootखण्ड् (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
Formकृदन्त (शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (while doing)
अतिवेगतःwith great speed
अतिवेगतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअति + वेग (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययभावे (adverbial)
अश्वारूढःmounted on a horse
अश्वारूढः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअश्व + आरूढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—अश्वे आरूढः (तत्पुरुष); विशेषण (तुरङ्गः)
तुरङ्गःthe horse
तुरङ्गः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतुरङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso/even
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/also)
मर्दयामासcrushed/trampled
मर्दयामास:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootमर्द् (धातु)
Formलिट्-प्राय (परिप्रास/परस्मैपद ‘आमास’ सह), प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु—मर्द् (मर्दने)
दानवान्the Dānavas (demons)
दानवान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन