Shloka 91
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
वल्गाविभागकृत्येषु संवर्तनविवर्तने / घतिभेदेषु चारेषु पञ्चधा खुरपातने
Transliteration
valgāvibhāgakṛtyeṣu saṃvartanavivartane / ghatibhedeṣu cāreṣu pañcadhā khurapātane
Translation
ചാട്ടത്തിന്റെ വിഭജനപ്രവൃത്തികളിലും, ചുറ്റിത്തിരിയലിലും, ഗതിഭേദങ്ങളായ ചലനങ്ങളിലും, അഞ്ചുവിധ കുളമ്പടിയിലും അവർ പ്രാവീണ്യം നേടിയിരുന്നു।
Word by Word
वल्गा-विभाग-कृत्येषुin the acts of dividing (gaits)
वल्गा-विभाग-कृत्येषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवल्गा (प्रातिपदिक) + विभाग (प्रातिपदिक) + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th); बहुवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला (वल्गायाः विभागः; तस्य कृत्यानि = acts of dividing gallop/movements)
संवर्तन-विवर्तनेin turning and wheeling
संवर्तन-विवर्तने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंवर्तन (प्रातिपदिक) + विवर्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th); द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (turning together and turning back)
घति-भेदेषुin the varieties of gait
घति-भेदेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootघति (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th); बहुवचन; तत्पुरुषः (घतेः भेदाः = varieties of gaits/steps)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
चारेषुin movements/turns
चारेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचार (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th); बहुवचन
पञ्चधाin five ways
पञ्चधा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपञ्चधा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner: fivefold)
खुर-पातनेin the striking of hooves
खुर-पातने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootखुर (प्रातिपदिक) + पातन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th); एकवचन; तत्पुरुषः (खुरस्य पातनम् = striking/placing of hooves)