Shloka 68
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
प्रचण्डेन प्रभावेण दीप्यमान इवात्मनि / स पस्पर्श नियुद्धाय खड्गमुग्रविलोचनः / कुटिलाक्षं निकटगं बभाषे पृतनापतिम्
Transliteration
pracaṇḍena prabhāveṇa dīpyamāna ivātmani / sa pasparśa niyuddhāya khaḍgamugravilocanaḥ / kuṭilākṣaṃ nikaṭagaṃ babhāṣe pṛtanāpatim
Translation
പ്രചണ്ഡപ്രഭാവത്താൽ ആത്മാവിൽ തന്നേ ദീപ്തിമാനനെന്നപോലെ ഉഗ്രനേത്രൻ യുദ്ധത്തിനായി ഖഡ്ഗം സ്പർശിച്ചു. പിന്നെ സമീപത്തിരുന്ന കുഠിലാക്ഷ സേനാപതിയോട് സംസാരിച്ചു.
Word by Word
प्रचण्डेनby/with fierce
प्रचण्डेन:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootप्रचण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण/साधन, Instrumental), एकवचनम्; विशेषणम्
प्रभावेणby power, by might
प्रभावेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया (Instrumental), एकवचनम्
दीप्यमानःshining, blazing
दीप्यमानः:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Agentive qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्तः (Present Participle, Parasmaipada sense), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
इवas if, like
इव:
सम्बन्ध (Comparative marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम् (particle of comparison)
आत्मनिin himself
आत्मनि:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम्
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
पस्पर्शtouched, grasped
पस्पर्श:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
नियुद्धायfor combat, for fighting
नियुद्धाय:
सम्प्रदान (Purpose/Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootनियुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचनम्; प्रयोजनार्थे
खड्गम्sword
खड्गम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्
उग्रविलोचनःthe fierce-eyed one
उग्रविलोचनः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउग्र (प्रातिपदिक) + विलोचन (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (one whose eyes are fierce), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्तृवाचक-उपनाम
कुटिलाक्षम्Kuṭilākṣa (crooked-eyed one)
कुटिलाक्षम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुटिल (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (one with crooked eyes), पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
निकटगम्standing nearby, near at hand
निकटगम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनिकट (प्रातिपदिक) + ग (गम्-धातुज कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (निकटं गच्छति/निकटे गः = near-going/near-standing), पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्
बभाषेspoke
बभाषे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
पृतनापतिम्the army-commander
पृतनापतिम्:
सम्प्रदान/प्रति (Addressee/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (पृतनायाः पतिः = lord of the army), पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्